ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٤٤ - مهلبى- حسن بن محمد بن حسن

مهلبى‌[١]

مهلبى- احمد بن على بن معقل‌

- ازدى مهلبى حمصى، مكنّى به ابو العباس، اديبى است فاضل شاعر ماهر نحوى عروضى شيعى امامى عابد زاهد عاقل، در علوم عربيّه خصوصا در نحو و عروض يگانه عصر و سرآمد اقران خود بود، مصنّفات بسيارى در اين دو علم داشته و دو كتاب ايضاح و تكمله ابو على فارسى را نظم كرده است. بسال ششصد و چهل و چهارم هجرت در هفتاد و هفت سالگى درگذشت و در تشيّع غلوّ و افراط داشته است. (ص ١١٦ لس و غيره)

مهلبى- حسن بن محمد بن حسن‌

- بن هرون بن ابراهيم بن عبد اللّه بن يزيد بن حاتم بن قبيصة بن مهلب، كنيه‌اش ابو محمد، نسبش به مهلب بن ابى صفره مذكور فوق موصول، از مشاهير ادباى شعرا، فاضل كامل وسيع الصدر و رفيع القدر و عالى‌همّت، بجود و كرم و شعر و ادب و فصاحت معروف، وزير معز الدوله ديلمى احمد بن بويه بود و در خلال آن احوال امور وزارتى مطيع للّه بيست و سيّمين خليفه عباسى (٣٣٤- ٣٦٣ ه ق- شلد- شسج) را نيز اداره ميكرد و عاقبت از طرف خليفه بوزارت منصوب و ذو الوزارتين گرديد.

بسيار دوستدار ادبا و شعرا و ارباب فضل و كمال و معارف، محضر او پيوسته مرجع ارباب علم و ادب بود، صله و انعامات بسيارى در حق ايشان مبذول ميداشت و ابو الفرج اصفهانى از آن جمله بوده است. در باب ادب و كرم و سخاوت او نوادرى منقول است و پيش از وزارت در نهايت فقر و فاقه بود حتى در يكى از مسافرتهاى خود دوچار مشقّتى شديد گرديده و اشتهاى گوشت كرد لكن بهيچ وسيله مقدورش نشد و آرزومند مرگ بود و اين اشعار را انشا نمود:

[١]- مهلبى- در اصطلاح رجالى لقب احمد بن معقل ازدى، على بن بلال و بعضى ديگر ميباشد و نسبت آن به مهلب (بر وزن مسلط) بن ابى صفره ازدى شاعر مشهور امير خراسان است كه از مشاهير تابعين و در زمان عبد الملك مروان از طرف او عامل خراسان بوده است.