ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٢٢٦ - نقاش- محمد بن حسن
مفسّرين و محدّثين بغداد ميباشد كه از بلاد بعيده بجهت اخذ قرائت حاضر درس او ميشدند و در شمار علماى تفسير و قرائت ميباشد. خطيب بغدادى گويد كه نقاش از جمع كثيرى روايت كرده و جمع بسيارى نيز از او روايت نموده و احاديث او مشتمل بر منكرات است پس، از بعضى نقل كرده كه تمامى احاديث نقاش منكرات و از ديگرى كه در احاديث او حديث صحيحى نيست.
نگارنده گويد: از جمله احاديث او حديثى است كه از ابو العباس روايت كرده كه نزد حضرت رسول ص بودم، پسرش ابراهيم ع بر زانوى چپ و حضرت امام حسين ع نيز بر ران راست آن حضرت نشسته بودند، گاهى اين را ميبوسيد و گاهى آنرا كه در عين حال جبرئيل امين وحى نازل شد بعد از عروج وى آن حضرت فرمودند اينك جبرئيل از طرف ربّ جليل وحى آورده كه ابراهيم و حسين هردو در دنيا نخواهند ماند يكى را فداى ديگرى كن، آن حضرت بهر يك نگريسته و گريسته و فرمودند كه اگر ابراهيم بميرد تنها من اندوهناك خواهم شد و اگر حسين بميرد من و فاطمه و على اندوهناك خواهيم شد من هم باندوهشان راضى نميباشم اينك ابراهيم را فداى حسين نمودم پس بفاصله سه روز ابراهيم وفات يافت، بعد از آن، هروقت كه آن حضرت حسين را ميديد سينه و ثناياى او را بوسيده و ميفرمود جانم بفداى كسى كه ابراهيم را فديهاش نمودم، خطيب بعد از نقل اين حديث گويد كه نقاش در سند اين حديث تدليس كرده است. نگارنده گويد ظاهر اين است كه منكرات و تدليس در سند را بنقّاش نسبت دادن محض بجهت تشيّع و رافضى بودن او ميباشد و نظائرش در آن كتاب بسيار است و ظاهرا پدر صاحبترجمه نيز صنعت نقاشى را داشته و بهمين جهت او را ابن النقاش نيز گويند و از تأليفات او است:
١- ارم ذات العماد ٢- الاشارة فى غريب القرآن ٣- دلائل النبوة ٤- شفاء الصدور فى تفسير القرآن الكريم كه به تفسير نقاش معروف است ٥ و ٦ و ٧- معجم اوسط و معجم صغير و معجم كبير در اسماء و قرائات قرآن ٨- الموضح فى معانى القرآن. وفات نقاش بسال سيصد و پنجاهم يا پنجاه و يكم يا دويم هجرت واقع گرديد.
(كف و ص ٢٠١ ج ٢ تاريخ بغداد و ٦٥ ج ٢ كا و ٥٠ ف)