ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ١٠٤ - ناصر الدولة- حسن بن ابى الهيجاء عبد اللّه بن حمدان
ناصر الدولة- حسن بن ابى الهيجاء عبد اللّه بن حمدان
- بن حمدون بن حارث بن نعمان يا لقمان تغلبى كه به ابو محمد مكنّى و بجهت انتساب بجدّش به حمدانى موصوف ميباشد در بدايت حال بنيابت از طرف پدر صاحب موصل و نواحى آن بود، در سال سيصد و هفدهم هجرت بعد از وفات پدر صاحب بالاستقلال آن نواحى گرديد. توضيح اين اجمال آنكه حمدان مذكور كه جدّ ناصر الدّولة و سرسلسله آل حمدان (بنى حمدان) است و هريك از افراد اين خانواده بجهت انتساب او به حمدانى موصوف ميباشد بقبيله بنى تغلب از قبائل عرب منسوب و از امراى معتضد باللّه شانزدهمين خليفه عباسى (٢٧٩- ٢٨٩ ه- رعط- رفط) بوده و پسرش ابو الهيجا عبد اللّه حمدانى نيز از طرف هفدهمين ايشان مكتفى باللّه (٢٨٩- ٢٩٥ ه- رفط- رصه) بايالت موصل و دفع اكراد يزيدى مأمور و با كمال نفوذ و اقتدار حكومتى قريب باستقلال مينمود، در خلال اين احوال پسرش حسن بن ابى الهيجا حمدانى بنيابت از پدر صاحب و والى موصل و نواحى آن بوده تا در سال سيصد و هفدهم يا بيست و دويم هجرت، ابو الهيجا در واقعه قاهر باللّه پسر معتضد مذكور مقتول شد و پسرش حسن، خلف وى گرديد، در موصل و نواحى بطور استقلال حكومت راند، در موقعى كه مقتفى باللّه بيست و يكمين ايشان (٣٢٩- ٣٣٣ ه- شكط- شلج) در سال سيصد و سىام بموصل آمد حسن و برادرش ابو الحسن على حمدانى هردو در خدمت خليفه مشمول مراحم شدند و بامتيازات بسيارى نايل آمدند، حسن بلقب ناصر الدولة مفتخر و بحكومت موصل و نواحى منصوب گرديد، على نيز بلقب سيف الدولة ملقّب و بايالت حلب و مضافات آن نامزد شد. پس از آنكه معزّ الدوله ديلمى در سال سيصد و سى و چهارم هجرت بغداد را مسخّر نمود ناصر الدولة تاب مقاومت در موصل نياورد و ببرادرش سيف الدولة ملتجى شد اينك دولت آل حمدان صورت اتّحاد بر خود گرفت، سيف الدولة با نصاراى جبال سوريه و فرنگيهائى كه حمله بر سوريه داشتهاند محاربات بسيارى كرده و در اغلب غالب شد، بآناطولى نيز حمله برد، تا آماسيه رفته و غنائم بسيارى آورد، گردوغبارى را كه در محاربات مختلفه بر بدن و روى و رخسارش