ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ١١٠ - ناطق اصفهانى- ملا زمان
و سه سالگى بعد از وفات پدر بخلافت نشست، بسيار عادل و مقتدر بود، علاوه بر توسعه بلاد اسلامى مساجد و مدارس و بنگاهها و مؤسّسات خيريّه بسيارى تأسيس داد، بنوشته حاج شيخ عباس قمى ناصر اظهار تشيّع كرده و بمذهب اماميّه مايل بود و از اعيان الشيعة نقل است كه سرداب غيبت در سامرا نيز از بناهاى ناصر لدين اللّه است. از ابن الطقطقى هم نقل است كه ناصر از افاضل و اعيان خلفا و بسيار كارآزموده و سياسى و باهيبت و صولت بود، به رأى اماميّه مىرفته و بسيار دوست ميداشت كه كارهاى رعيّت را خودش بنفسه انجام داده و مباشرت نمايد. شبها براى استعلام احوال رعيّت ميگشت، زياده از حدّ مسجد و كاروانسرا و مهمانخانه و موقوفات و آثار خيريّه بيادگار گذاشته است. شاعر و مؤلف و محدّث بوده و بسيارى از اكابر از وى روايت ميكنند. چندين كتاب تأليف داده و از آن جمله كتابى است در فضائل حضرت امير المؤمنين ع، قبر مطهّر حضرت موسى بن جعفر ع را هم مأمن قرار داده بوده كه هرمقصّرى بدانجا ملتجى ميشد مورد عفو و اغماض ميگرديد پس چند شعرى كه صريح در تشيّع هستند از وى نقل كرده است. ناصر لدين اللّه بيشتر از ديگر خلفاى عباسى چهل و هفت سال خلافت كرده تا در سال ششصد و بيست و دويم هجرت وفات يافت و موافق آنچه در شرح حال خواجه نصير طوسى اشاره نموديم در رصافه دمشق مدفون گرديد و در اينكه ناصر لدين اللّه در سمت پايين پاى حضرت موسى بن جعفر ع قبرى براى خودش تهيه كرده بوده و يكى از قرائن متقنه تشيّع او است رجوع بشرح حال خواجه نمايند. (ص ٤٥٤٩ ج ٦ س و ١٩٣ ج ٣ نى و غيره)
ناطق اصفهانى- ملا زمان
- از شعراى ايرانى عهد شاه عبّاس ثانى (١٠٥٢- ١٠٧٧ ه ق- غنب- غعز) ميباشد كه ولادتش در قهپايه و نشو و نمايش در اصفهان بود، اشعار قدما را فى الجملة تتبّع كرده و به ناطق تخلّص مينموده و از او است:
چو مرغ دل بآن زلف آشيان كرد |
پريشانى مرا زنجيربان كرد |
|
بآن زلف پريشانى كه دارى |
بما يك روز هم شب ميتوان كرد |
|