موثّقة أبي بصير، قال: قال أبو عبداللَّه عليه السلام تدفن المرأة إلى وسطها إذا أرادوا أن يرجموها ويرمي الإمام ثمّ يرمي النّاس بعد بأحجار صغار. [١] اين روايت حكم دفن زن را بدين‌گونه بيان كرده كه مقدار دفن تا وسط زن است.

امّا اين‌كه مقصود از وسط چيست؟ دو احتمال در آن وجود دارد.

الف: از سر تاپاى زن را حساب كرده و وسطش را اخذ مى‌كنيم. در اين صورت، وسط براى مرد و زن يكى خواهد بود؛ ظاهر اين محاسبه، حقوين را نتيجه مى‌دهند؛ زيرا، حقوين وسط هركسى شناخته مى‌شود. بنا بر اين احتمال، ملاك دفن در زن همان حقوين است.

ب: از حقوين به بالا را حساب كرده وسط آن را مى‌گيريم. در اين صورت، وسط همان سينه و پستان‌ها است.

با وجود اين دو احتمال در روايت، استظهار از آن مشكل مى‌شود و بايد از روايات ديگر كمك گرفت، و با يارى از قرائنى كه در آن‌ها وجود دارد، اين روايت را معنا كرد.

موثّقة سماعة عن أبي عبداللَّه عليه السلام، قال: تدفن المرأة إلى وسطها ثمّ يرمي الإمام ويرمي الناس بأحجار صغار، ولا يدفن الرجل إذا رجم إلّاإلى حقويه. [٢] تنها روايتى كه در خصوص مرد داريم، همين موثّقه است. لذا، امام راحل رحمه الله فرمود:

«يدفن الرجل للرجم إلى حقويه لا أزيد» مقدار دفن مرد تا حقوين است نه بيشتر؛ و تأكيد مى‌كند «لا أزيد»؛ به علّت اين‌كه مسأله در باب مرد روشن است و معارضى براى روايت و يا ابهامى در دلالت آن نيز وجود ندارد. از اين كه روايت نيز امر را دائر بين نفى واستثنا- «لا يدفن الرجل إذا رجم إلّاإلى حقويه»- قرار داده، معلوم مى‌شود كه مسأله خيلى أهميّت دارد؛ يعنى نبايد سر سوزنى از حقوين تجاوز كرد. بنابراين، در مورد مرد، بدون هيچ ترديد و ابهامى، به دفن تا حقوين حكم مى‌كنيم.

نكته‌ى ديگرى كه در روايت هست اين كه امام عليه السلام فرمود: زن تا وسط دفن مى‌شود و پس از آن حكم مرد را فرمود؛ از اين تفصيل بين زن و مرد استفاده مى‌شود كه زن تا وسط

[١]. وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ٣٧٤، باب ١٤ از ابواب حدّ زنا، ح ١.

[٢]. همان، ح ٣.