ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٤١٩

بعضى گفته‌اند اينست كه خداوند درختان را با انوار خود خندانده و ابرها را با ريزش باران گريانده است.

(وَ أَنَّهُ هُوَ أَماتَ وَ أَحْيا) يعنى: خداوند مرگ را آفريده است و بوسيله آن، زندگان را مى‌ميراند، و اين عمل كارى است كه غير از خدا هيچكس بر آن قدرت ندارد، زيرا اگر كسى قدرت بر ميراندن داشته باشد قدرت بر زنده كردن نيز خواهد داشت، زيرا كسى كه قدرت بر چيزى داشته باشد قدرت بر ضد آن هم خواهد داشت، و احدى بجز خداوند قدرت بر زنده كردن ندارد.

و نيز خداوند زندگى را آفريده است كه بوسيله آن حيوانات را زنده ساخته است، و در دنيا مخلوقات را ميرانده و در آخرت براى دريافت مجازات آنان را زنده ميسازد.

(وَ أَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ) يعنى: خداوند هر دو صنف نر و ماده را آفريده است.

(الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى‌) يعنى: نر و ماده را از هر حيوانى.

(مِنْ نُطْفَةٍ إِذا تُمْنى‌) عطا و ضحاك و جبائى ميگويند: يعنى: هنگامى كه نطفه از مذكر و مؤنث مشتركا خارج شده در رحم ريخته شود، و نطفه عبارتست از آب مرد و زن كه از آن فرزند متولد ميگردد.

بعضى هم گفته‌اند: (تمنى) يعنى تقدير ميشود، كه معنى اصلى اين ماده مى‌باشد، بنا بر اين معنى چنين خواهد شد، نطفه بر اساس يك تقدير در رحم زن قرار ميگيرد.

(وَ أَنَّ عَلَيْهِ النَّشْأَةَ الْأُخْرى‌) نشأة اخرى يعنى: آفرينش دوباره در روز قيامت يعنى: بر خداوند لازم است كه روز قيامت مردم را زنده كند تا بپاداش برسند.

اگر بگويند: لفظ (على) كلمه الزام و ايجاب است بنا بر اين چگونه بر