ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٦٦ - معنى آيات

و محلّ ذكراهم رفع است، مانند (يَوْمَئِذٍ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسانُ وَ أَنَّى لَهُ الذِّكْرى‌)؟

يعنى: يادآورى براى آنان فايده ندارد، و يادآورى آن است كه خداوند دستور فرموده است كه يادآورى شوند، و معنا چنين خواهد شد كه اينان چگونه ميتوانند نجات يابند با اينكه ساعت قيامت فرارسيده، زيرا در اين هنگام ديگر ايمان آوردن و انجام عبادات به حالشان فايده نخواهد داشت، چون تكليف از آنان ساقط شده است.

سپس خداوند به پيامبرش خطاب كرده و منظور از آن تمام مكلّفين است كه مى‌فرمايد:

«(فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ‌)»[١] زجاج گويد: جايز است معنى اينطور باشد كه بر اين دانش ثابت بمان، و آنچه را كه در آينده خواهى دانست هم اكنون بدان.

و روايتى كه در اين مورد از پيامبر خدا ٦ وارد شده است كه (هر كس بميرد در حالتى كه مى‌داند خدايى جز خداوند يكتا نيست) وارد بهشت خواهد شد دلالت بر اين مطلب دارد، و اين روايت هم از صحيح مسلم نقل شده است‌[٢].

[١]- تفسير ابن عبّاس صفحه ٣١٧ نقل مى‌كند كه گفته شده است يعنى:

( بدان كه چيزى فضلش مانند فضل لا اله الّا اللَّه نيست)

[٢]- نور الثّقلين ج ٥ ص ٤٠ حديث ٥٤:( از حضرت صادق( ع) روايت شده است: هر كس با اخلاص بگويد: لا اله الّا اللَّه وارد بهشت خواهد شد، و اخلاص در گفتن لا اله الّا اللَّه به آن است كه اين جمله او را از كليه كارهاى حرام باز دارد.

اين روايت، روايت صحيح مسلم را بيان مى‌كند و معلوم مى‌شود منظور از اينكه-(- علم به يكتايى خدا موجب نجات و بهشت است در صورتى است كه انسان داراى اخلاص و عمل هم باشد.