ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٦ - لغات آيات

و ابن عياض (افّكهم) با تشديد فاء قرائت نموده است‌[١].

و از قط و از قطرب روايت شده است كه ابن عباس (آفكهم) بر وزن و معنى (صارفهم) قرائت نموده است‌[٢].

دليل قرائت:

افكهم- بمعنى صرفهم و ثناهم است شاعر عرب گفته است:

يعنى: (اگر از حسن جوانمردى محروم هستى، ديگران نيز مانند تو محروم هستند).

آفكهم- از باب افعال است بر وزن (افعلهم) يعنى آنان را بسوى دروغ كشانيده است، و نيز ممكن است از باب مفاعله باشد بر وزن (فاعلهم) و مانند آنست (خادعهم).

افّكهم- اما افكهم به تشديد فاء بر وزن (فعّلهم) است از باب تفعيل براى اينكه اين نسبت دروغ را بسيار زياد به آنان داده‌اند.

لغات آيات:

التمكين- تمكين عبارت است از دادن قدرت و وسيله‌اى كه انسان با آن بتواند كارى را انجام دهد، و قدرت و وسيله و ديگر چيزهايى كه فاعل بدان نيازمند است در آن ميباشد.

بعضى گفته‌اند تمكين عبارت است از برطرف نمودن موانع، و اين معنى در معناى‌

[١]- كسايى كه به تنهايى( بل ضلّوا) را ادغام كرده است، و ابو عمرو و هشام و خلّد و كسايى( اذ صرفنا) را ادغام كرده‌اند.

[٢]- قرائت ابن عباس بخاطر تناسب از آخر بخش دليل قرائت به اينجا منتقل شده است.