ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٠٣ - اعراب آيات

عندنا را حال دانسته، و ذو الحال را كل امر حكيم دانسته كه نكره است.

اين بود احتمالات نصب در (مثل ما).

اعراب آيات:

قليلا- كانوا قليلا من الليل ما يهجعون جايز است كه قليلا خبر كان باشد و فاعل آن ما يهجعون است، و تقدير اينست: (كانوا قليلا هجوعهم) و جايز است كه قليلا صفت باشد براى مصدر محذوف بنا بر اين تقدير: (كانوا يهجعون هجوعا قليلا) بنا بر اين تركيب ما زائده خواهد بود و يهجعون خبر كان است.

و من در قوله: (مِنَ اللَّيْلِ‌) جايز است بمعنى باء باشد، همانگونه كه باء بمعنى من مى‌آيد در قوله: (عَيْناً يَشْرَبُ بِها عِبادُ اللَّهِ‌) كه بمعنى (منها) است كه تقدير ميشود: (كانوا يهجعون بالليل قليلا) و بعضى گفته‌اند: (ما يَهْجَعُونَ‌) بمنزله هجوعهم است، و آن بدل است از واو در كانوا.

و (مِنَ اللَّيْلِ‌) در موضع صفت است براى قليل، و تقدير اينست: (كان هجوعهم قليلا من الليل).

آيات- و قوله‌( وَ فِي الْأَرْضِ آياتٌ لِلْمُوقِنِينَ وَ فِي أَنْفُسِكُمْ‌)، اگر آيات مرفوع باشد بنا بر اينكه مبتداء باشد،( وَ فِي الْأَرْضِ‌) خبر باشد، ضمير در (وَ فِي أَنْفُسِكُمْ‌) مانند ضمير در خبر مبتداء است، و اگر آيات را مرتفع بوسيله ظرف بگيريم ضمير در و فى أنفسكم مانند ضمير در فعل است، مثل اينكه بگويند: (قام زيد و قعد) و تقدير چنين است، (و فى أنفسكم آيات).

همين طور است آنچه كه بعدا مى‌آيد: (و فى موسى) يعنى: (و فى موسى آيات، و فى هود آيات، و فى ثمود آيات، و فى قوم نوح آيات، و فى عاد آيات).