ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٩٧ - معنى آيات

(ساهُونَ) يعنى: از آنچه كه بر آنان واجب است غفلت دارند.

از ابن عباس آمده است يعنى: اينان در گمراهى خويش فرو رفته‌اند.

قتاده گفته است يعنى: اينان در بى خبرى سرگردانند.

بعضى گفته‌اند: جهل داراى مراتبى است اول لهو بعد غفلت سپس غمرة، بنا بر اين (غمرة) عبارت است از نهايت جهل، يعنى آنان در نهايت جهل بسر ميبرند و از حق و هدف آفرينش خود در غفلتند.

(يَسْئَلُونَ أَيَّانَ يَوْمُ الدِّينِ)؟ اينان ميپرسند هنگام مجازات كى خواهد رسيد؟ و منظورشان از اين پرسش انكار قيامت و به مسخره گرفتن آنست، نه آنكه بخواهند براستى وقت قيامت را بفهمند، و لذا در پاسخ آنان به يك حقيقت تلخ اشاره شده كه بناچار گريبانگير آنان خواهد شد و آمده است:

(يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ) يعنى: اين مجازات كه آن را مسخره ميكردند روزى خواهد بود كه در آن عذاب شده به آتش دوزخ خواهند سوخت.

عكرمه گويد: مگر نمى‌بينيد هنگامى كه طلا را در آتش مى‌افكنند گفته ميشود آزمايش شد، يعنى اينان هم با سوختن در آتش آزمايش ميكردند، همانگونه كه طلا با سوختن غل و غشى كه در آنست خالص ميشود، و خازنان دوزخ به آنان ميگويند:

(ذُوقُوا فِتْنَتَكُمْ) يعنى: اينك آتش و عذاب خود را بچشيد.

(هذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ) يعنى: اين عذاب همانى است كه در دنيا با مسخره و به منظور تكذيب در ديدن آن عجله داشتيد، اينكه به آن رسيديد و به صحّت آن پى برديد.