ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣١٦ - معناى آيات

تفسير شده است.

(لِلْمُسْرِفِينَ) يعنى سنگهايى از گل بر سر آنان كه در گناه زياده روى كرده- اند از حد گذرانده بودند فرو فرستاديم، بعضى گفته‌اند: سنگها براى افرادى از قوم لوط كه غائب بودند فرستاده ميشد، و آنها كه حاضر بودند روستاها زير و رو شده بر سرشان خراب ميگرديد.

(فَأَخْرَجْنا مَنْ كانَ فِيها مِنَ الْمُؤْمِنِينَ) يعنى: در ديار قوم لوط آنچه افراد مؤمن كه بودند قبلا بيرون فرستاديم، و اين معنى در سوره هود (فأسر بأهلك ...)[١] به آن اشاره شده است.

و خداوند به حضرت لوط فرمان داده است كه همراه آنان كه به او ايمان آورده‌اند از ديار خود خارج شوند تا گرفتار عذاب نشوند.

(فَما وَجَدْنا فِيها غَيْرَ بَيْتٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ) يعنى: غير از خانواده‌اى از مسلمانان كه لوط و فرزندانش باشند نيافتيم، خداوند قوم لوط را به ايمان و اسلام هر دو توصيف فرموده است، زيرا هيچ مؤمنى نيست مگر آنكه مسلمان هم هست، و ايمان عبارتست از تصديق به تمام آنچه كه خداوند تصديق آن را واجب فرموده است، و اسلام عبارتست از تسليم شدن بوجوب عمل فريضه‌اى كه خداوند آن را واجب فرموده است، و انسان را نسبت بدان ملزم كرده است.

و جدان ضاله عبارتست از درك آن پس از جستجوى آن.

(وَ تَرَكْنا فِيها آيَةً) يعنى و ما در شهر قوم لوط نشانه‌اى گذاشتيم.

(لِلَّذِينَ يَخافُونَ الْعَذابَ الْأَلِيمَ) و اين نشانه به آنان ميفهماند كه خداوند آن قوم را بهلاكت رسانده است، و لذا ميترسند كه مانند آنان گرفتار عذاب نشوند

[١]- سوره بقره، آيه ١٧ يعنى:( آنان در ظلمتها رها ساخت)