ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٨٩ - معناى آيات

هر دو بيك معنى است چون هر ستيزه كننده‌اى منكر است.

(وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرى‌) يعنى پيامبر اسلام ٦ جبرئيل را بار ديگر كه بر او نازل شده بود در حال نزول به همان صورتى كه آفريده شده است ديده بود، كه حضرت پيامبر ٦ جبرئيل را بصورت اصلى دو مرتبه ديده است، همانگونه كه قبلا بيان كرديم.

(عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهى‌) يعنى حضرت محمد ٦ جبرئيل (ع) را ديد در حالتى كه جبرئيل كنار سدرة المنتهى بود، و سدره درختى است بالاى آسمان هفتم در طرف راست عرش كه دانش هر فرشته‌اى به آن منتهى ميشود و اين از كلبى و مقاتل روايت شده است.

و از ابن عباس و ضحاك نقل شده است كه سدرة المنتهى چيزى است كه آنچه از زمين به آسمان ميرود منتهاى معراجش آنجاست و آنچه از آسمان از فرمان الهى مى‌آيد بآنجا منتهى ميگردد.

بعضى هم گفته‌اند: ارواح شهدا تا آنجا بالا ميروند.

بعضى گفته‌اند: آنچه از بالاى سدرة المنتهى نازل ميگردد در سدرة قرار مى گيرد و سپس از آنجا تحويل گرفته ميشود، و نيز آنچه كه از ارواح بمعراج ميرود سدره نهايت معراج آنان است و از آنجا تحويل گرفته ميشود.

و منتهى بمعنى محل پايان يافتن است، و اين درخت چون پايان عروج- فرشتگان است سدره به آن اضافه شده است.

و از مقاتل نقل شده است كه سدرة المنتهى همان درخت معروف (طوبى) است.

و نيز گفته شده است كه (سدره) درخت نبوّت است.

(عِنْدَها جَنَّةُ الْمَأْوى‌) يعنى: در كنار سدرة المنتهى اقامتگاه بهشت قرار دارد كه اين بهشت همان بهشت جاويدان است كه در آسمان هفتم و بقولى در آسمان ششم‌