ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٥٥ - لغات آيات
مثل الجنّة- على (ع) و ابن عبّاس «أمثال الجنّة» با صيغه جمع قرائت كردهاند.
دليل قرائت:
أسن- ابو ذر گويد: گفته مىشود: (أسن الماء يأسن أسونا) هنگامى كه آب تغيير پيدا كند و نيز گفته مىشود: (أسن الرّجل يأسن أسنا) هنگامى كه شخص بعلّت باد و يا گاز مسمومى بيهوش گردد، و چه بسا كه بدين وسيله هم بميرد شاعر گفته است:
|
(التّارك القرن مصفرا أنامله |
تميل فى الرّمح ميل المائح الأسن)[١] |
|
أبو عبيده گويد: (أسن) عبارت است از متغيّر، بنا بر اين دليل ابن كثير آن است كه اسم فاعل از فعل يفعل فعل خواهد شد، و ابو الحسن گويد: (أسن) براى حالتى است كه انسان بر آن قرار دارد، و هر كس (آسن) بر وزن فاعل بخواهند منظورش آن است كه اين حالت در آينده بسوى آن نخواهد رفت.
مثل الجنّة- أمثال الجنّة بنا بر قرائت عامه كه مثل خواندهاند دليل است بر اينكه در مثل معناى كثرت است چون معناى مصدريّت دارد.
لغات آيات:
مثوى- بمعنى اقامتگاه است، عرب مىگويد: (ثوى بالمكان، ثواه) هنگامى
[١]- مائح كسى است كه وارد چاه شده از ته چاه آب بيرون مىآورد، أسن كسى است كه در ته چاه بخاطر گاز چاه مسموم شده غش مىكند دچار سرگيجه مىشود، مائح در مقابل ماتح است در باره متح و ميح از أصمعى پرسيدند گفت( الفوق للفوق و التّحت للتّحت) متح كشيدن آب از سر چاه و ميح از داخل چاه.