ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٥٨ - اعراب آيات

بمنظور عبادت، و عكف على هذا لامر يعكف عكوفا هنگامى گفته ميشود كه بر كارى يا چيزى اقامت نمايد.

معرة- و معره به كار زشت گويند، و گويند (و فلان فلانا) هنگامى كه او را سرزنش نمايد و عيبى را به او نسبت دهد، و لذا بيمارى (جرب) را (عر) و كثافت انسان را (عرة) نامند.

اعراب آيات:

(سُنَّةَ اللَّهِ‌)- اين كلمه منصوب است بنا بر مصدريت و تقدير چنين است: (سن اللَّه خذ لانهم سنة).

(أَنْ تَطَؤُهُمْ‌)- موضع آن رفع است بنا بر آنكه بدل از رجال باشد و معنى آن چنين است: اگر نبود كه رجالى مؤمن و زنانى مؤمنه را پايمال ميكرديد، و سپس ميگويد: (لَوْ تَزَيَّلُوا لَعَذَّبْنَا ...) و تقدير آنست (و طو رجال و نساء اى قتلهم) كه‌( أَنْ تَطَؤُهُمْ‌) بدل اشتمال است مانند (نفعنى عبد اللَّه علمه) و (اعجبتنى الجارية حسنها).

و نيز جايز است كه محل (ان تطؤها) نصب باشد بنا بر بدليت از هم در (تعلموهم) كه تقدير چنين است: (و لو لا رجال و نساء لم تعلموا أن تطؤهم) اى لم تعلموا وطأهم، كه باز هم بدل از نوع بدل اشتمال خواهد بود.

(لَمْ تَعْلَمُوهُمْ أَنْ تَطَؤُهُمْ‌)- در موضع رفع است كه صفت براى رجال و نساء باشد.

لو لا- و براى لو لا جواب لو در (لَوْ تَزَيَّلُوا لَعَذَّبْنَا الَّذِينَ كَفَرُوا) كافى است‌( وَ الْهَدْيَ مَعْكُوفاً)- عطف شده است به كاف و ميم در( (وَ صَدُّوكُمْ)) اى صدوكم و صد و الهدى و معكوفا حال است.

(أَنْ يَبْلُغَ مَحِلَّهُ‌)- تقديرش اينست: (كراهة ان يبلغ) كه مضاف حذف شده است، و بعضى گفته‌اند: معكوفا من ان يبلغ بوده است كه (من) حذف شده‌