ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٢٥ - معنى آيات

كه سر جنگ ندارد، عدّه‌اى از اعراب كه ديدند حضرت با احرام حركت مى‌كند از ادامه سفر سنگين كردند و گفتند: ما به طرف مردمى مى‌رويم كه آمده‌اند و ياران پيامبر را كشته‌اند، و لذا پشت به حضرت كردند و هر كدام به بهانه كارى جا ماندند، و خداوند مى‌فرمايد اگر آنان را سرزنش كنى در جوابت خواهند گفت:

(شَغَلَتْنا أَمْوالُنا وَ أَهْلُونا) اموال و خانواده‌هاى ما مانع شد كه با تو همراه شويم.

(فَاسْتَغْفِرْ لَنا) به خاطر اين گناه و تخلّف از خدا براى ما آمرزش بخواه.

(يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ) ولى خداوند آنان را تكذيب كرده مى‌فرمايد اينان در اين عذرخواهى هم دروغ مى‌گويند و از دلهاشان خبر مى- دهد كه اينان باك ندارند كه پيامبر براى آنان طلب آمرزش بكند يا نكند.

(قُلْ) به آنان بگو اى محمّد.

(فَمَنْ يَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً إِنْ أَرادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرادَ بِكُمْ نَفْعاً) يعنى: اگر خداوند اراده فرمايد كه به شما زيانى برساند چه كسانى مى‌تواند عذاب الهى را از شما دور سازد.

و از ابن عبّاس نقل شده است كه (نفعا) در اينجا به معنى غنيمت جنگى است.

و علّت بيان اين قسمت آن است كه متخلّفين گمان مى‌كردند تخلّف از پيامبر ٦ مى‌تواند زيانى را از آنان دفع كند، يا آنكه براى آنان متضمّن سودى باشد كه از نظر جان و مالشان در سلامت باشند، بدين جهت خداوند به آنان خبر داد كه اگر خداوند بخواهد ضررى به مال يا جانشان وارد كند كسى نمى‌تواند اين ضرر را از آنان دور نمايد.

(بَلْ كانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً) يعنى: خداوند نسبت به تخلّف شما آگاه است.

(بَلْ ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَنْقَلِبَ الرَّسُولُ وَ الْمُؤْمِنُونَ إِلى‌ أَهْلِيهِمْ أَبَداً) يعنى: شما