ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٤٨٩ - شرح لغات

٦٩- البتّه ايشان پدران خويش را گمراه يافتند.

٧٠- پس اينان از پى آنان بسرعت ميروند.

شرح لغات:

النزل: محصول و باقى مانده است، گفته ميشود براى اين طعام نزل و نزل است، و گفته شده الانزال آنست كه بسبب آن تقويت ميشود پس بدنها را پايدار و روح‌ها بر آن باقى ميماند، و گفته ميشود اقمت لقوم نزلهم يعنى آنچه شايسته بود از غذا كه بر آن فرود آينده آماده كردم، و قطرب خيال كرده كه زقوم درخت تلخى است، در تهامد ابو مسلم گويد: و ظاهر تلاوت- دلالت ميكند كه عرب زقّوم را نمى‌شناخت، پس تفسير شد بعد از اين.

و الطلع: حمل و بار درخت خرماست ناميده به طلع شد براى طلوع و سر زدن آن.

و الشوب: مخلوط شدن چيزى است بچيزى كه از آن نيست بلكه بدتر و پست‌تر از آنست.

و الحميم: گرماى چنانيست كه از سوزانيدن نزديك بهلاكت و نابودى ميكند. شاعر گويد:

خداوند نزديك نمود اين را از برخورد و ملاقات كه باو خيره شدم و چشم دوختم در ماه حلال.

و حمم ريش الفرخ، هنگامى كه جوجه نزديك به پريدن مى شود. و حميم: يعنى دوست نزديك يعنى نزديك از قلب، و هرع الرجل و اهرع هر گاه ترغيب شود و شتاب كند، ازهرى گويد، اهراع بمعناى اسراع‌