ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٢٢ - اعراب

اعمل است و ميباشد در معناى لان تعمل و متّصل ميشود (انّ هذه) بلفظ امر و مثل آن در كلام (ارسل اليدان قم الى فلان) و قدّر مفعولش محذوف يعنى قدّر الحلق و المسامير.

و قول خدا،( غُدُوُّها شَهْرٌ وَ رَواحُها) شهر در محل نصب است بنا بر حال بودن، و تقديرش غدوها ميسره شهر و رواحها كذلك است، پس مضاف آن حذف شده و عامل در حال معناى تسخير در قول خدا، و لسليمان الريح است، و من يعمل در محل نصب است بنا بر تقدير، و سخّرنا من الجنّ من يعمل، شكرا ممكنست مفعول اعملوا باشد بنا بر تقدير اشكروا شكرا چنانچه مى‌گويى احمد اللَّه شكرا، پس مفعول مطلق ميباشد و آن مصدرى است، و ممكن است مفعول له باشد و مفعول اعملوا و تقديرش اعملوا الطاعة شكرا باشد و قول او،( أَنْ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ الْغَيْبَ‌) ان مخففه از انّ ثقليه باشد بنا بر تقدير اينكه، انهم لو كانوا يعلمون الغيب.

ابو على گويد: و تقدير فلمّا خرّ تبين امر الجنّ ان لو كانوا يعلمون الغيب باشد، پس مضاف حذف شده ف( أَنْ لَوْ كانُوا) بدل از من الجن باشد و لفظ تبيّن اينجا لازم و غير متعدّى مانند آن در قول خدا( وَ تَبَيَّنَ لَكُمْ كَيْفَ فَعَلْنا بِهِمْ‌) و قول او( فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ قالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ)[١].

و معنى اينست پس چون روشن شد براى آدميان امر جنّيان كه جاهل‌

[١]- سوره بقره آيه ٢٥٩ و سوره ابراهيم آيه ٤٥، و سوره نساء ١١٥ و نيز بقره آيه ١٠٩، و سوره توبه آيه ١١٣ و ١١٤، عنكبوت آيه ٣٨- سوره محمد آيه ٢٥ و ٣٢ كه در تمام اين سور و آيات تبين لازم و غير متعدى آمده." مترجم"