ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٤٧٨ - شرح لغات

اهل كوفه غير عاصم" ينزفون" بكسره زاء خوانده و باقى قاريان بفتحه زاء قرائت كرده‌اند و همچنين در سوره واقعه مگر عاصم كه در اينجا بفتحه و در سوره واقعه بكسره زاء خوانده است.

دليل:

ابو على گويد:" انزف" بدو معنى آمده ١- بمعناى سكر و مستى گويد:

سوگند بجان خودم كه شما خاندان ابجر بد مردمى و رفقايى هستيد خواه مست و مخمور باشيد و خواه هشيار و بيدار، پس مقابله داشتن، صحوتم دلالت ميكند بر اينكه از انزفتم اراده كرده سكرتم را يعنى مست بودن را.

٢- بمعناى تمام شدن شراب، پس معناى انزف يعنى شرابش تمام گرديد چنانچه معناى اوّل نابود شدن عقل است، پس هر كه ينزفون بكسره- قرائت كرده جايز ميداند كه اراده شود بآن عدم مستى از نوشيدن آن را، و جايز ميداند كه اراده شود بآن تمام نشدن شراب را نزد ايشان چنانچه شراب اهل دنيا تمام ميشود و هر كه" ينزفون" بفتحه زاء خوانده پس او از باب نزف الرجل گرفته، پس او منزوف است يعنى مردى كه عقلش بسبب مستى رفت پس او بى عقل شده.

شرح لغات:

اخفش گويد: هر كلمه" كاس" كه در قرآنست مقصود از آن شراب گواراست معين: احتمال دارد كه فعيل بوده باشد از باب امعن، دقت كردن در كار هر گاه سخت شود دخول او در آن، و آن آبيست كه جريانش تند و سريع باشد، و احتمال ميرود كه مفعول باشد از عين الماء يعنى چشمه آب براى‌