ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣١١ - اختلاف در معناى عزت

انا العزيز فمن اراد الدارين فليطع العزيز

من عزيزم پس هر كس عزّت دنيا و آخرت را ميخواهد، پس اطاعت كند عزيز را.

(إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ‌) بسوى او بالا ميرود سخن پاكيزه، و كلم جمع كلمه است، گفته ميشود هذا كلم و هذه كلم پس مذكر ميشود و مؤنث ميگردد و هر دو آنها جمع است و بين آنها و مفردش چيزى جز هاء (كلمه) نيست، در آن تذكير و تأنيث جايز است، و معناى صعود در اينجا قبول عمل از صاحب آن و ثواب دادن بر آنست و هر عملى را كه خدا قبول كند از طاعت آن را برفع و صعود به بالا بردن توصيف ميكند، براى آنكه فرشتگان مينويسند اعمال بنى آدم را و بالا ميبرند تا جايى كه خداى تعالى بخواهد و اين مانند قول او است:( إِنَّ كِتابَ الْأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ‌)[١] بدرستى كه كتاب و پرونده نيكان هر آينه در مقامات بالاست.

و بعضى گفته‌اند: اليه يصعد، يعنى بآسمان بالا ميرود و بجايى كه جز او كسى مالك حكم نيست پس قرار داده بالا رفتن را صعود بسوى او تعالى چنانچه ميگويند كارشان بسلطان و پادشاه بالا رفت، و كلمه طيّب، سخنان نيكو است از بزرگداشت خدا و تنزيه كردن او و بهترين كلمات، لا اله الّا اللَّه است‌( وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ‌) و عمل صالح و شايسته آن را بالا ميبرد.

در معناى اين آيه چند قول است:

١- حسن گويد، عمل صالح سخن پاكيزه را بالا ميبرد بسوى خدا، پس هاء از يرفعه بسوى كلم برميگردد.

٢- ابن عباس گويد: معكوس معناى اوّل يعنى عمل صالح را سخن پاكيزه‌

[١]- سوره مطففين آيه: ١٨.