فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٣ - ولى امر و مالكيت اموال عمومى (٣) آيت الله محمد مؤمن قمى
يتيمان و يك سهم براى مساكين و يك سهم براى ابن سبيل است. شيخ مفيد و شيخ طوسى و سيد مرتضى و ابن جنيد و ابن برّاج و ديگر علماى ما نيز چنين نظرى دارند. از بعضى از علما نقل شده است كه خمس پنج قسمت مىشود. من قول مشهور را اختيار مىكنم. (٢٣)
همچنين در مختلف گفته است:
مشهور آن است كه ذى القربى فقط امام(ع) است و او سهم خداوند و سهم رسول را به سبب وراثت مىگيرد، و سهم ذى القربى را اصالتاً مىگيرد، شيخ مفيد و شيخ طوسى و سيد مرتضى و ابوالصلاح و سلار و ابن ادريس چنين نظرى دارند. سيد مرتضى از بعضى از علماى ما نقل كرده است كه سهم ذى القربى اختصاص به امام ندارد؛ بلكه براى همه نزديكان پيامبر از بنى هاشم است واين نظر ابن جنيد است و اما خود او (سيد مرتضى) نظر مشهور را پذيرفته است . (٢٤)
همچنين در مختلف گفته است:
شيخ مفيد و شيخ طوسى گفتهاند: نصف خمسى كه براى يتيمان و مساكين و ابن سبيل است، امام آن را به قدر كفايت يك سال آنها ميانشان تقسيم مىكند و اگر چيزى باقى ماند امام آن را مىگيرد و اگر كمتر از حد كفايتشان بود از حق خود آن را تكميل مىكند. از آنجا كه كامل كردن نواقص بر عهده اوست، پس مقدار مازاد نيز براى او خواهد بود. اين نظر ابن براج و سلار است و ابن ادريس آن نپذيرفته و گفته است: براى امام جايز نيست كه مازاد را بر دارد و همچنان كه تكميل ميزان نقص از كفايت نيز بر عهده او نيست... نظر ابن ادريس قوى به
(٢٣) مختلف الشيعه، ج٣، ص٣٢٥ ـ ٣٢٩.
(٢٤) همان.