فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩٠ - بررسىهاى فقهى قابل طرح در تجارت الكترونيك حسين حلبيان
اين مدل، در موقعيتهاى مختلف مثل سوپر ماركتها و بورسهاى سهام «آنلاين » مصداق دارد و قدر متيقنى از تصميمگيرى منطقى در آن نهفته است. برخى مصاديق چنين خريدى در حقوق ما همان بيع معاطات است. (٨٥)
چنان كه از عبارت فقها استفاده مىشود، در اين نوع از خريد، خيار رؤيت جايگاهى ندارد.
اعتماد به كالاهايى كه رؤيت نشدهاند
در فروشگاه واقعى، خريدار مىداند چه كالايى را مىخرد، اما در خريد الكترويكى كالا او فقط با توصيفهايى از كالا يا خدمات عرضه شده، رو به روست. (٨٦) پس در بيشتر معاملات الكترونيكى چنين خيارى وجود دارد.
در الروضة البهية آمده است:
«خيار الرؤية و هو ثابت لمن لم ير إذا باع أو اشترى بالوصف. و لو اشترى برؤية قديمة فكذلك يتخير لو ظهر بخلاف مارآه»؛ (٨٧)
خيار رؤيت براى كسى كه مبيع را نديده و با توصيف، آن را خريده، ثابت است، همچنين اگر با ديدارى كه از قبل داشته بخرد و خلاف رؤيت قبلى باشد، خيار دارد.
در الفقه المأثور نيز آمده است: «و من اشترى شيئاً أو باعه بالتوصيف أو بأمارة أخرى ثمّ ظهر على خلاف ذلك فله في ذلك خيار الرؤية»؛ (٨٨)
شخص اگر با توصيف يا نشانه چيزى را بخرد و خلاف آن ظاهر شود، خيار رؤيت دارد.
(٨٥) نورى، محمد على، نخجوانى، رضا، حقوق تجارت الكترونيكى، ص ٧٩.
(٨٦) همان، ص ٤١.
(٨٧) شهيد ثانى، الروضة البهية، ج٣، ص٤٦١.
(٨٨) مشكينى، على، الفقه المأثور، ص ٢٤٧، مسئله ١٣٩٢.