فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٥ - بررسىهاى فقهى قابل طرح در تجارت الكترونيك حسين حلبيان
معيّنى را عرضه مىدارد، «ايجاب» است يا «دعوت به ايجاب»؟
مطالعه تطبيقى حقوق كشورها در اين زمينه نشان مىدهد كه نمايش كالا به طور كلى، و عرضه كالا و خدمات در سايت به طور خاص، هر چند كامل باشد، اصولاً ايجاب محسوب نمىشود. در حقوق آلمان، انگلستان، سوئيس و فرانسه نيز وضع به اين منوال است.
البته موارد استثنايى نيز وجود دارد؛ براى مثال هر گاه مدير سايت اعلام كند كه نمايش كالا ايجاب تلقى مىشود، يا اگر كالا و خدمات معرفى شده قابليت حصول مستقيم از سايت را داشته باشند، مانند برنامه، تصوير، مقاله و... آگهى در سايت همان ايجاب است.
در برخى كشورها چنانچه عرضه كالا و خدمات، همه عناصر قرارداد از جمله قيمت، نحوه خريد و... را در بر داشته باشد ايجاب به شمار مىرود، مگر آنكه نمايش كالا يا خدمات توأم با شرط خلاف باشد.
گاه نيز تلقى يك شخص متعارف از محتويات سايت، با لحاظ عبارتپردازى سايت و پيشبينى مكانيزم خريد و سطح معرفى جزئيات معامله، به عنوان ملاك مطرح مى شوند. (٢٥)
در پرونده ها و موارد دشوار، وقتى پايگاهى كالاى مورد معامله را توصيف مىكند، هر چند مخاطب معيّنى را در نظر نگيرد، در برخى كشورها چون اسپانيا، ايجاب معتبر است، اما در آمريكا دعوت به معامله محسوب مىشود. (٢٦)
در آمريكا مقرر است كه ايجاب بايد به مخاطب مشخص اعلام شود. قانون مدنى اسپانيا مخاطب مشخص را مقرر نكرده و مطابق نظريه علماى حقوق در آن
(٢٥) آهنى، بتول، انعقاد قراردادهاى الكترونيكى، ص ٨ و ٩.
(٢٦) نورى، محمد على، نخجوانى، رضا، حقوق تجارت الكترونيكى، ص ١٣٩.