همانند رؤيت با عينك طبّى براى كسى كه ضعف بينايى دارد. بلى، احراز وجود هلال، با محاسبه قواعد نجومى، بدون امكان رؤيت آن، حتى با چشم مسلّح، براى اثبات حلول ماه قمرى، كافى نيست؛ زيرا در تحقّق ماه قمرى، شرط است كه ماه به درجه‌اى از درخشندگى رسيده باشد كه و لو به كمك دستگاه، رؤيت آن به شكل هلال، ممكن باشد و احراز اين مرتبه، با محاسبه، ممكن نيست. البته رؤيت با دستگاههاى بزرگ نما، رؤيت غالب و متعارف ميان مردم نيست، ولى در مباحث پيشين، گذشت كه موجبى براى ادّعاى انصراف روايات به رؤيت غالب يا متعارف وجود ندارد؛ خصوصاً پس از آنكه پذيرفتيم رؤيت، فقط طريقى براى كشف پديدار شدن ماه و وجود آن در افق، به شكل هلال است.

٢. از برخى روايات استفاده مى‌شود كه رؤيت با چشم عادى يا متعارف، شرط نيست. از جمله اين روايات، معتبره على بن جعفر از امام كاظم (ع) است كه به دو صورت نقل شده است:

در كتاب على بن جعفر آمده است:

قال: سألته عمن يرى هلال شهر رمضان وحده و لايبصره غيره، أ له أن يصوم؟ فقال: إذا لم يشك فيه فليصم وحده وإلاّ يصوم مع الناس اذا صاموا؛ (٥٦)

على بن جعفر مى‌گويد: از امام كاظم (ع) پرسيدم: آيا كسى كه به تنهايى، هلال ماه رمضان را مى‌بيند و غير از او كسى آن را نمى‌بيند، مى‌تواند روزه بگيرد؟ فرمود: اگر در آن شك ندارد، بايد تنها خود او روزه بگيرد؛ و گرنه هرگاه مردم روزه گرفتند، او هم روزه بگيرد.

شيخ صدوق در كتاب الفقيه، اين روايت را با اسناد خود از على بن جعفر، اين گونه نقل كرده است:

أنّه سأل أخاه موسى بن جعفر (ع) عن الرجل يرى الهلال في شهر رمضان وحده و

(٥٦) وسائل الشيعه، باب ٤ از ابواب احكام شهر رمضان، حديث ١.