حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٩٧ - «مدارا» و نقش آن در تحکیم و رشد خانواده علی

بر اساس این آیه، مؤمنان در برخورد با نادانان روشی را در پیش می‌گیرند که موجب در امان ماندن از شرّ آنان شده و احتمال حرکت آن‌ها به سمت سلامت روحی- رفتاری را افزایش می‌دهد. درگیری با جاهلان، جایگاه انسان را در نظر مردم پَست می‌سازد و در مقابل، بردباری موجب بزرگواری می‌شود؛ از این رو، امام صادق٧ می‌فرماید:

وَ إِنْ شِئْتَ أَنْ تُكْرَمَ فَلِنْ وَ إِنْ شِئْتَ أَنْ تُهَانَ فَاخْشُن‌؛[٣٣٨] اگر می‌خواهی گرامی باشی، ملایمت کن و اگر می‌خواهی بی‌ارزش گردی، خشونت روا دار.

وقتی در جامعه و در برابر جاهلان غریبه، رفتاری این‌چنین شایسته است، باید در خانواده رفتار نادرست عضو دیگر را تحمل کرد و با این شیوه، او را به سمت سلامت رفتاری سوق داد.

٣. زندگی بدون کشمکش، با چشم‌پوشی و تغافل

«تغافل» از صفات كريمة انسانى است. انسان‌هاى بزرگوار سعی می‌کنند خطاهای دیگران را نبینند. ممکن است در برخی از فرهنگ‌ها، تلاش برای پی بردن به خطاهای دیگران، زرنگی به شمار آید، اما در فرهنگ اسلامی که بر اساس انسانیت بنا شده، تلاش برای چشم‌پوشی از خطاها، بزرگی و امتیاز است. امام علی٧ «كم‌گذشت بودن» را زشت‌ترينِ عيب‌ها و «شتاب در انتقام» را بزرگ‌ترين گناه شمرده است.[٣٣٩] با دقت در این حدیث روشن می‌شود که کم‌گذشت‌بودن، موجب شتاب در انتقام‌گیری است. در حقیقت، بزرگ‌ترین عیب انسان، دیدن همة خطاهای دیگران است. وقتی زندگیِ اطراف یک نفر، پرخطا جلوه کرد تحمل آن سخت می‌شود و تلاش برای مقابله با آن افزایش یافته و منجر به شدت و کثرتِ در انتقام می‌گردد. راه‌حل این اشکال، چشم‌پوشی از خطاها، فراموش کردن آن‌ها و گذشت از آن است.

ممكن است زن و شوهر دربارة همديگر اشتباه کنند؛ مثلاً زن در مدیریت خانه، تربیت فرزندان و رعايت حق شوهر خطا کند و یا مرد در تأمین امکانات زندگی، مدیریت خانواده و رسیدگی به امور همسر دچار اشتباه شود. اگر همة این اشتباهات