زمینة هوشیاری مخاطب و رشد وی را فراهم می‌کند. درک نیاز دیگران و پاسخ عاطفی و منطقی به آن، می‌تواند الگویی برای رفتار دیگران نیز باشد و فضای خانواده را محبت‌آمیز کند.

قرآن کریم در بیان یکی از ویژگی‌های مهم پیامبر٩می‌فرماید:

فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظّا غَلِيظَ القَلْبِ لَانفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ؛[٣٣٢] به (بركت) رحمت الهى، در برابر آنان [مردم‌] نرم (و مهربان) شدى. و اگر خشن و سنگدل بودى، از اطراف تو پراكنده مى‌شدند.

بر اساس ملاک موجود در این آیه، رحمت قلبی موجب نرم‌خویی شد و مردم را گردِ پیامبر ٩ جمع کرد. همین عامل در خانواده باعث جلب و جذب شده و از پراکندگی اعضای خانواده و تلاش برای تأمین نیازهای خویش در خارج از چارچوب‌های خانوادگی، جلوگیری می‌کند. با این راه می‌توان از کج‌روی‌های بسیاری پیش‌گیری کرد.

امام صادق٧ می‌فرماید:

لَا عَيْشَ‌ أَهْنَأُ مِنْ‌ حُسْنِ‌ الْخُلُق‌؛[٣٣٣] هیچ زندگي‌ای گواراتر از زندگی همراه با خوش‌اخلاقی نيست.

همسران به طور طبیعی دوست دارند محبوبِ همسرشان باشند و سخنشان مورد توجه او قرار گیرد. راهِ رسیدن به این امتیاز، نرم‌خویی است. تحمل نکردن خطاهای همسر، سرزنش وی به خاطر نادانی‌ها و خطاها، تذکر مکرر عیب‌ها و تشکر نکردن از قوت‌ها و خوبی‌ها، موجب اختلاف و تلخی زندگی می‌شود. امام علی ٧ می‌فرماید: «هر كس درشت‌خوى باشد، دور و برش خالى می‌شود».[٣٣٤]

هیچ همسری دوست ندارد در كنار فردی بداخلاق زندگی کند، اما الزامات و شئونات اجتماعی، موجب احساس اجبار به ادامة این زندگی می‌شود، که این زیستن اجباری، همواره با اختلاف و رنجش همراه‌ است.