حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٦٥ - پیشینه درایه در شیعه با بررسی کاربرد مصطلحات حدیثی در کتب اربعه

حتی راه‌حل‌های جمع بین احادیث متعارض و معیارهای سنجش صحت احادیث را به پیروانشان گوش‌زد کرده و احتمال ورود جعل و کذب به روایات را مطرح کردند.[١٣٣] و اما ماحصل کاوش در کلام معصومان: این نتیجه را به‌دست می‌دهد که برخی از اصطلاحات علم درایه، به صورت واضح و صریح و برخی به صورت غیر‌مستقیم و مبهم در کلام ایشان به کار رفته است، که در ادامه به نمونه‌هایی از هر دو گروه اشاره می‌شود:

اصطلاحاتی که صریحاً در کلام معصومان: به کار رفته‌اند عبارتند از: روایت،[١٣٤] حدیث،[١٣٥] خبر،[١٣٦] سنت،[١٣٧] شاذ و مشهور،[١٣٨] نادر،[١٣٩] ناسخ، منسوخ، محکم و متشابه.[١٤٠]

و اما از مواردی که به صورت غیر مستقیم به مضمون اصطلاحی آن‌ها اشاره شده، نمونه‌های زیر را می‌توان نام برد: متصل یا موصول،[١٤١] مدرج و مسقط،[١٤٢] منقطع.[١٤٣]

شایان ذکر است که در احادیث معصومان: به جواز نقل به معنا و نیز برخی از طرق تحمل حدیث مانند: مناوله، سماع، قرائت و وجاده، نیز اشاره رفته است.[١٤٤]

مصطلحات موجود در کتب اربعه حدیث شیعه

مؤلفان کتب اربعة حدیثیِ شیعه در مقام نقل یا نقد روایات به وفور از مباحث درایه‌ای بهره برده‌اند، که در ادامه، بررسی می‌شوند.

مصطلحات حدیثی موجود در «کافی»

شیخ کلینی (٣٢٩ه.ق) در کافی، بسیاری از اصطلاحات درایه‌ای زیر را به‌کار