در این راستا، از کتاب نظام خانواده در اسلام، تألیف استاد محمد‌باقر شریف‌قرشی و با ترجمة لطیف راشدی نیز می‌توان نام برد. موضوعات این کتاب جزئی‌تر بوده، اما به موضوع مدارا به طور مفصل نپرداخته است.[٣٠٥] امتیاز مقالة حاضر اختصاص آن به موضوع «مدارا در خانواده» است که با نگاهی جامع‌تر، آیات و روایات مرتبط را بررسی می‌کند.

نوشتار حاضر در سه بخش تنظیم شده است. ابتدا «مدارا»، مشابهات و متضادهای آن از حیث لغوی بررسی می‌شود، سپس به «رابطة مدارا و خانواده» در قرآن و حدیث پرداخته شده و آن‌گاه دربارة «تأثیر مدارا بر تحکیم و رشد خانواده» بحث می‌شود.

الف) شناسایی واژگان

مدارا از ارزش‌های والای انسانی و اسلامی است. جایگاه مدارا بیشتر در امور شخصی است؛ یعنی جایی که حقّی از انسان در حال ضایع شدن است، در مقابل، جایی که حقوق عمومی در معرض نابودی قرار می‌گیرد، قاطعیت، ارزش به شمار می‌آید. این دو روش، اشتراکات و تمایزاتی با هم دارند که نگاشتة حاضر در صدد پرداختنِ بدان نیست. «مدارا» و واژگان مرتبط با آن، دارای دقت‌هایی در بُعد لغوی هستند که شناخت آن به پیشرفت بحث کمک می‌کند.

١. «درأ» در لغت و کاربردهای قرآنی و حدیثی

ابن‌فارس مادة «درى‌» را بر اساس دو ریشة «درء» و «دری» معنا کرده و دربارة دومی گفته: «دری دو اصل معنوی دارد، یکی به معنای قصد کردن چیزی و تمرکز بر طلب آن است و دیگری به معنای اندازه و محدودیتی که در شیء است.» وی مادة مهموز را به معنای دفع کردن چیزی دانسته است.[٣٠٦] خلیل فراهیدی مدارا را از مادة «درا» دانسته[٣٠٧] و