حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٢٠ - پندارة نحوست ماه صفر
نظر خود را میآوریم.
خلیل فراهیدی (م.١٧٥ه.ق) مینویسد:
البِشارةُ: ما بُشِّرْتَ به. و البَشِيرُ: المُبشِّر بخيرٍ أو شر؛ «بشارت» چیزی است که بدان مژده داده میشوی و «بشیر» کسی است که خبر خوب یا بد میآورد.
ابنسیده (م.٤٥٨ه.ق) از بزرگترین و مشهورترین لغتشناسان عرب، چنین نوشته است:
يقال: بَشَرْتُ الرجلَ بخيرٍ أَبْشِرهُ و أَبْشُره بَشْرَاً و أَبْشَرته و التشديد جائز فيها و قد يكون التَّبْشير بالشَّرٍّ و في التنزيل: )فبَشِّرْهُم بعَذابٍ أليم(.[٢٢] و لميُقَل في الشَّرِّ أَبْشَر؛ گفته میشود: او را به خیر بشارت دادم و این را میتوان در حالت ثلاثی مجرد و همچنین باب «افعال» و «تفعیل» به کار برد و گاه تبشیر - باب تفعیل- برای خبر بد به کار میرود و در قرآن این کاربرد در آیة: «آنان را به عذابی دردناک بشارت بده» آمده است، ولی باب افعال: «أبشر» در خبر بد به کار نرفته است.
و فیومی(م.٧٧٠ه.ق) آورده است: «يَكُونُ الْبَشِيرُ فِي الْخَيْرِ أَكْثَرَ مِنْ الشَّرّ»[٢٣]؛ بشیر در خبر خوب، بیشتر از خبر بد به کار میرود.
به بیان دیگر، نمیتوان از کاربرد بدون قرینة «بشارت» و یا دستکم کاربردهای باب «تفعیل» آن، مانند «بشَّر»، بدی یا خوبیِ خبری را استفاده کرد و میتوان آن را از این جهت، اعم دانست؛ از این رو، از حدیث مزبور نه خوبیِ خروج آذار استفاده میشود و نه بدیِ آن.
افزون بر این، اگر هم بر انحصار بشارت به خبر خوب پافشاری کنیم، باز نمیتوان به طور قطعی نتیجه گرفت که ماه آذار شوم و نامبارک است، زیرا میتوان بشارت را متعلق به خجستگیِ ماه بعد دانست، به ویژه آن که پس از آذار، ماه نیسان قرار دارد که مقارن با اواسط فروردین تا اواسط اردیبهشت و بسیار پرباران و بابرکت است.
شاهد ما بر چنین برداشتی، شعر مولوی است. او اگرچه اشعارش دربارة حدیث نخست، یعنی بشارت به خروج از ماه صفر است، اما نگاه او نیز همین گونه و متعلق