فردی نسخه‌اي از امالي را كه مقابله كرده بودم، گرفت، ولي آن را به طور صحيح منتقل نكرد و هم‌چنان چاپ مي‌شود؛ به بیانی دیگر، چاپ آن شایسته نبوده و مطابق با آنچه مقابله كردم، نيست.

برخی مجالسِ کتاب امالی ناقص است که با بازيابي مي‌توان آن‌ها را تكميل كرد. امالي شيخ طوسي نسخه‌هاي معتبر‌تري هم دارد كه بايد پي‌گيري شود؛ مانند نسخه‌اي كه مقابله كردم. در كلام سيد ‌بن‌ طاووس نیز تعبيراتي وجود دارد كه از آن استفاده مي‌شود كه اماليِ موجود نواقصي دارد و نشان مي‌دهد، نصف يا ثلث امالي‌ای است كه شيخ طوسي تأليف کرده است؛ بنابراین، افتادگي‌های فراوانی‌ دارد.

د) كتاب جامع‌الحكم؛ شايسته است درباره این کتاب تحقيق کنيد. سيدميرزاي جزايري كه از اساتيد مجلسيين(مجلسي اول و مجلسي دوم) است، مؤلف جوامع‌الحكم بوده و کتابش در‌باره صحاح، حِسان و موثقات است. هرچند كتاب ناقصي است، ولی مفصل‌تر از منتقي‌الجمان است.

هـ) كتاب منتقي‌الجمان؛ این کتاب مخصوص صحاح و حِسان بوده و كتاب خوبي است. صاحب معالم در این کتاب، مقدمه مفصلي در‌باره «حديث» نوشته است. وی فواید حديث را به نیکی بيان كرده و شایسته است به صورت کتاب چاپ شود. مقدمه این اثر، حدود يك جلد است. اگر كل كتاب چاپ شود خيلي نیکوست، اما دست‌کم می‌توان به چاپ مقدمه آن اقدام کرد. نسخه اين كتاب در كتاب‌خانه ملك و كتاب‌خانه آستانه موجود است.

دو نکته

الف) درنگی در نقل روایت: «طلب العلم فریضة علی کل مسلم»

زماني روايت: «طلب العلم فريضة علي كل مسلم و مسلمة» را بررسی مي‌كردم. اين روايت که از امام صادق ٧ نقل شده، بسیار معروف است و در كتاب‌های معتبر، از جمله در كافي نیز وجود دارد.[١] نکته جالب درباره روايت اين‌که، در هیچ نقلی در

[١]. «قال رسول الله n: طلب العلم فریضة علی کل مسلم ألا إن الله یحب بغاة العلم»؛ کافی، ج ١، ص ٣٠، ح ١ و ص ٣١، ح٥.