حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٥ - پندارة نحوست ماه صفر

نوشتة شیخ داود انطاکی (م.١٠٠٨ه.ق) به متنی تقریباً مشابه دربارة چهارشنبة آخر ماه صفر دست یافتیم که نه سندی دارد و نه دلالتی بر نحوست ماه صفر.

نظر محدثان اهل سنت

این حدیث در مجموعه‌های روایی اهل سنت نیامده است و تنها در برخی كتاب‌های غیر حدیثی، مانند عجائب‌المخلوقات قزوینی و تفسیر روح البیان، تألیف اسماعیل حقى بن مصطفى الاستانبولي الحنفي الخلوتي، المولى ابوالفداء (م ١١٢٧ هـ.ق) آمده است. این خود به تنهایی کافی است تا خبر مزبور را نامعتبر کند؛ افزون بر این، حدیث‌شناسانِ مشهور اهل تسنن، مانند: فتنی، ابن‌جوزی، صغانی و ملاعلی قاری این متن را خبری بی اصل و ریشه و برخی به صراحت ساختگی دانسته‌اند.[١١]

دلیل دوم: حدیث «مَن بَشَّرنی بخُروج آذَارَ فلَهُ الجنَّة»

برخی برای اثبات نحوست ماه صفر به روایت مزبور تمسک جسته‌اند و در صورت قبول دلالتش، می‌توان آن را به عنوان دلیلی پذیرفتنی ارائه داد. آنان واژة «آذار» را ناظر به ماه «صفر» دانسته و واژة «بشّرنی» را منحصر در خبر دادن از خیر و نیکی گرفته‌اند و بدین‌ گونه دلالت روایت را بر بدی و شومیِ ماه صفر، تمام دانسته‌اند. به گمان ما، این روایت قادر به اثبات این ادعا نیست و در هر دو بخش «سند» و «متن» با مشکل جدی رو به‌ روست.

نقد سندی: این حدیث در منابع اصلی اهل سنت نیامده و بسیاری از محدثان اهل سنت آن را تضعیف کرده و یا بی اصل و ریشه و ساختگی دانسته‌اند.[١٢]

محدثان شیعه اما، صدور حدیث را پذیرفته و آن را جعلی نخوانده‌اند. ایشان حدیث را از زبان پیامبر اکرمn نقل کرده، ولی آن را در قالب ماجرایی بزرگ‌تر، که این جمله تنها بخشی از آن است، آورده‌اند. این حدیث نبوی را شیخ صدوق در دو کتاب علل‌الشرائع و معانی‌الاخبار با سند خود به ابن‌عباس گزارش کرده است،[١٣] که به دلیل قرار گرفتن اشخاص مجهول‌الحالی، مانند تمیم ‌بن ‌بهلول و پدرش در سند، از اعتبار و