همان گونه که بسیاری از دانشیان حدیث گوش‌زد کرده‌اند، علم‌الحدیث در ابتدا به علمی اطلاق می‌شده که همة شاخه‌های کنونیِ علم‌الحدیث را در بر داشته است.[٢٩٧] لذا اکثر آثار علم‌الحدیثی متقدمان از اصحاب ائمه: و علمای شیعی، به این عنوان(علم‌الحدیث) نام‌بردار بوده‌اند. بنابراین، اجمالاً در این که اصحاب ائمه: تألیفاتی در زمینة علوم حدیث داشته‌اند شکی نیست، ولی این که چه مباحثی را در کتب خود مطرح کرده‌اند، مدرک مشخصی وجود ندارد. البته بعید نیست که با توجه به آن‌چه ذکر شد، برخی از کتاب‌ها در زمینة علم «درایه» بوده باشد، زیرا نمی‌توان پذیرفت که امثال شیخ طوسی اولین بار این الفاظ را جعل و در اعتبارسنجی احادیث استفاده کرده باشند؛ گرچه رسالة مستقلی در این باره به دست ما نرسیده باشد. برای تقویت نظریة مذکور، به برخی از آثار اصحاب ائمه: در زمینه علم‌الحدیث که در کتب رجالی به ایشان نسبت داده شده است اشاره می گردد:

«الأُصول في الرواية على مذهب الشيعة» از أبان بن تغلب،[٢٩٨] «طرق الحدیث المروی فی الصحابی» از حسن بن احمد بن قاسم،[٢٩٩] «کتاب اختلاف الحدیث»، «كتاب علل الحديث»، «كتاب معاني الحديث و التحريف» و «كتاب تفسير الحديث» از أحمد بن محمد بن خالد البرقي،[٣٠٠] «اختلاف الحدیث» از محمد بن ابی‌عمیر[٣٠١] و «علل الحديث» و «اختلاف الحدیث» از يونس بن عبدالرحمن.[٣٠٢]

شایان ذکر است، قول اقتباس مطلق اصطلاحات درایه‌ای توسط شهید ثانی از اهل‌ سنت که برخی آن را مطرح نموده‌اند،[٣٠٣] با توجه به بررسی اصطلاحات درایه‌ای موجود در کتب متقدم حدیثی شیعه در مباحث گذشته، قابل تأمل است؛ گویا این مسئله از آن‌جا به ذهن گوینده متبادر شده است که چون اهل سنت در کتاب‌های موجود درایه،