حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٢٥

تقدیم نظریة اصحاب اجماع بر فساد مذهب راوی

پیش‌تر گذشت که مبنای علامة حلی در برخورد با راویان فاسد‌المذهب، عدم اطمینان است. ازسوی دیگر، این نکته بیان شد که علامه، اجماع کشی(ره) را پذیرفته و به آن اعتماد می‌کند. اما مبنای علامه در جایی که راوی، هم از اصحاب اجماع، و هم دچار فساد مذهب می‌باشد، اطمینان به راوی است؛ یعنی اجماع کشی را دلیل بر وثاقت، و آن را مقدم بر فساد مذهب راوی می‌داند. مواردی که علامه، اجماع کشی‌(ره)‌ را مقدم بر فساد مذهب می‌داند، عبارتند از:

ـ أبان ‌بن‌ عثمان الأحمر: با این‌که ناووسی است، ولی به دلیل داخل بودنِ در این اجماع، روایات او را می‌پذیرد:

أبان ‌بن‌ عثمان... قال الکشی: كان أبان من الناووسية ثم قال أبو‌عمرو الكشي: إن العصابة أجمعت على تصحيح ما يصح عن أبان ‌بن ‌عثمان فالأقرب عندي قبول روايته و إن كان فاسد المذهب للإجماع المذكور.[٤١٤]

ـ عبدالله‌ بن ‌بکیر: با این‌که گفتة شیخ طوسی مبنی بر فطحی بودنِ او را ذکر می‌کند ولی به خاطر نقل کشی(ره) بر داخل بودن عبدالله ‌بن ‌بکیر در اصحاب اجماع، این راوی را نیز می‌پذیرد:

عبدالله ‌بن ‌بکیر... قال الشيخ الطوسي‌(ره) إنه فطحي المذهب إلا أنه ثقة و قال الكشي: إن عبد‌الله ‌بن ‌بكير ممن اجتمعت العصابة على تصحيح ما يصح عنه و أقروا له بالفقه. فأنا أعتمد على روايته و إن كان مذهبه فاسدا. [٤١٥]

گفتنی است، در ترجمة «عبدالله بن ‌بکیر» اعتماد علامه به خاطر توثیق شیخ طوسی نیست، چون پیش‌تر گذشت که بر مبنای علامه، فساد مذهب، مقدم بر توثیقات رجالی است. پس تنها دلیل در پذیرفتن عبدالله‌ بن‌ بکیر، تقدیم اجماع منقول کشی(ره) بر فساد مذهب است.

٢.مبنا در تعارض اقوال

با نگاهی به ترجمة راویان گوناگون در منابع رجالی، در برخی موارد اختلاف‌ نظرهایی