حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٦ - پندارة نحوست ماه صفر

صحت مصطلح برخوردار نیست؛[١٤] هرچند محدثان مشهور و بزرگی مانند مجلسی‌ها (پدر و پسر) آن را نقل کرده‌اند، بی آن که اشکالی را متوجه روایت کنند.[١٥]

نقد دلالت حدیث

این نکته نزد آشنایان با دانش «فقه‌الحدیث» روشن است که آگاهی از فضا و سبب ورود حدیث، گاه چنان بر معنای متن اثر می‌نهد که گویی معنای اولیه و آنچه در آغاز فهمیده شده، نادرست است؛ به سخن دیگر، همیشه تمام مقصود متکلم در جمله‌های منقول خلاصه نمی‌شود و شناخت زمینه و بافت سخن نیز بخشی از معنا را در خود جای داده و به صورت قرینة مقامی، در کنار متن ایفای نقش می‌کند.[١٦] حال با توجه به آنچه متن کامل روایت، سبب ورود و فضای صدور این حدیث را به روشنی بیان می‌کند، می‌توان فهمید که این روایت ارتباطی به ماه صفر نداشته و دلالتی بر خجستگی یا شومی و نحوست آن ندارد. ما متن کامل حدیث را می‌آوریم تا این نکته مشخص شود. گفتنی است، پیش از این نیز استاد علی‌اکبر غفاری با یافتن سبب ورود این حدیث‌، بدین نکته رهنمون کرده‌اند،[١٧] و طبق نظر ایشان این روایت ارتباطی به نحوست ماه صفر ندارد. شيخ صدوق، روایت را به همراه سند و به صورت کامل به گونه‌ای که سبب صدور را نیز در بر داشته باشد، چنين نقل كرده است:

حدثنا محمد بن أحمد السناني و أحمد بن الحسن القطان و الحسين بن إبراهيم بن أحمد بن هشام المؤدب و علي بن عبد‌الله الوراق و علي بن أحمد بن محمد الدقاق رضي الله عنهم قالوا: حدثنا أبو‌العباس أحمد بن يحيى بن زكريا القطان قال: حدثنا بكر بن عبدالله بن حبيب، عن تميم بن بهلول، عن أبيه، عن أبي‌الحسن العبدي، عن سليمان بن مهران، عن سعيد بن جبير عن ابن‌عباس قال: كانَ النَّبيّn ذاتَ يَوْمٍ فی مسجدِ قُبَا وَ عِنْدَهُ نَفَرٌ مِنْ أصْحابِهِ فَقالَ: أوَّلُ مَنْ يَدْخُلُ عَلَيْكُمُ السّاعَةَ، رَجُلٌ مِنْ أهْلِ الْجَنَّةِ؛ فَلَمّا سَمِعُوا ذلكَ قامَ نَفَرٌ مِنْهُمْ فَخَرَجُوا وَ كُلُّ واحدٍ مِنْهُمْ يُحِبُّ أنْ يَعُودَ لِيكُونَ أوَّلَ داخِلٍ فَيَسْتَوْجِبَ الْجَنَّةَ، فَعَلِمَ النَّبيّn ذلكَ مِنْهُمْ فَقالَ لِمَنْ بَقِيَ عِنْدَهُ مِنْ أصْحابِهِ: إِنَّهُ سَيَدْخُلُ عَلَيْكُمْ جَماعَةٌ يَسْتَبِقُونَ، فَمَنْ بَشَّرَنِی‌ بِخُروجِ آذارَ فَلَهُ الْجَنَّةُ. فَعادَ الْقَوْمُ وَ دَخَلُوا وَ مَعَهُم أبوذَرٍّ ـ رَضِيَ اللّه‌ عَنْهُ ـ فَقالَ لَهُمْ: فی أيِّ شَهْرٍ نَحْنُ مِنَ الشُّهورِ الرُّومِيَّةِ؟ فَقالَ أبوذرٍّ: قَدْ خَرَجَ