حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٧٥ - پیشینه درایه در شیعه با بررسی کاربرد مصطلحات حدیثی در کتب اربعه
- مقطوع
§ «فَلَا يُنَافِي الْأَخْبَارَ الْأَوَّلَةَ لِأَنَّ هَذَا الْخَبَرَ مُرْسَلٌ مَقْطُوعٌ مَعَ أَنَّهُ خَبَرٌ وَاحِدٌ».[٢٤٧]
با توجه به این که کلام مزبور، در ذیل حدیثی ذکر شده که از معصوم روایت شده است، میتوان دریافت که در کلام شیخ، منظور از «مقطوع»، حدیث مقطوع مصطلح در درایه نیست، بلکه منظور ایشان همان معنای لغوی، یعنی قطع و افتادگی در سند حدیث و یا مقصود همان حدیث منقطع است که شیخ آن را با حدیث مقطوع مترادف دانسته است.
- ضعیف
§ «فَهَذَا خَبَرٌ ضَعِيفٌ وَ رَاوِيهِ السَّيَّارِيُّ وَ قَالَ أَبُو جَعْفَرِ بْنُ بَابَوَيْهِ رَحِمَهُ اللَّهُ فِي فِهْرِسْتِهِ حِينَ ذَكَرَ كِتَابَ النَّوَادِرِ اسْتَثْنَى مِنْهُ مَا رَوَاهُ السَّيَّارِيُّ وَ قَالَ لَا أَعْمَلُ بِهِ وَ لَا أُفْتِي بِهِ لِضَعْفِهِ وَ مَا هَذَا حُكْمُهُ لَا يُعْتَرَضُ بِهِ الْأَخْبَارُ الَّتِي قَدَّمْنَاهَا»[٢٤٨]
شایان ذکر است، شرایط صحت و ضعف احادیث نزد متأخران و متقدمان متفاوت است.[٢٤٩] فیض کاشانی(ره) در مقدمه دوم کتاب وافی، علاوه بر بیان این مطلب، معتقد است: حدیث صحیح نزد متأخران حدیثی است که تمامی سلسله سند آن امامیمذهب و موثق باشند، و اولین شخصی که این مسلک را در پیش گرفت، علامه حلی(ره) بود؛ اما حدیث صحیح نزد متقدمان حدیثی است که مقرون به قرائنی باشد که به موجب آن، اعتماد و وثوق به صدور حدیث از معصوم حاصل شود. این قرائن صحت حدیث عبارتند از:
١. وجود آن در بسیاری از اصول چهارصدگانة معروف و متداول در بین اصحاب که آنها را از مشایخ خود به طرق متصل به معصوم، نقل کردهاند؛
٢. تکرار آن در یک یا دو اصل از آنها به طرق مختلف و معتبر؛
٣. وجود آن در یک اصل منسوب به یکی از اصحاب اجماع؛
٤. درج آن در یکی از کتبی که به امام عرضه شده و ایشان بر آن صحه گذاشتهاند؛ مانند: کتاب عبیدالله حلبی که به امام صادق٧ عرضه شد.