حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٢٩ - بهرههای یادکرد آثار در تألیفات شیخ صدوق(ره)

الشرایع و الأحکام و الأسباب و... .[٣٢]

گاه ایشان حدیثی را به صورت «مرسل» ذکر می‌کند و خواننده را به رؤیت همان حدیث به طور مسند دعوت می‌کند. در کتاب من لایحضره الفقیه در باب فضایل نماز آمده است: «و قد أخرجت هذه الأخبار مسندة مع ما رویت فی معناها فی کتاب فضایل الصلاة».[٣٣]

٣. تذکر به تقطیع حدیث

شیخ صدوق به مناسبت مباحثی که در کتاب خود از آن بحث می‌کند، روایاتی را می‌آورد که گاه طولانی‌اند و در آن شرایط، نیازی به ایراد آن حدیث به صورت کامل نیست؛ بنابراین آن حدیث را تقطیع کرده و فقط بخشی از آن را که مناسب موضوع بوده و بدان نیاز داشته، آورده است. در این‌گونه موارد، شیخ صدوق خواننده را برای دست‌یابی به متن کامل به کتاب‌های دیگرش ارجاع می‌دهد. برای مثال، او در جایی از کتاب التوحید می‌گوید: «و الحدیث طویل أخذنا منه موضع الحاجة و قد أخرجته بتمامه فی کتاب الدلایل و المعجزات»،[٣٤] و در مقامی دیگر در کتاب من لایحضره الفقیه می‌گوید: «و الحدیث طویل أخذنا منه موضع الحاجة و قد أخرجته فی تفسیر القرآن».[٣٥]

٤. طرق دیگر حدیث

گاه روایتی به طرق سندی گوناگون از معصوم٧ نقل می‌شود. شیخ صدوق ذیل بعضی از احادیث این نکته را متذکر می‌شود که این حدیث را با طریق یا طرق روایی دیگر در کتابی دیگر آورده‌ام. ایشان در کتاب کمال‌الدین و تمام‌النعمة در باب نص بر امامت ائمه: می‌گوید:

و قد اخرجت الطرق فی هذا الحدیث عبدالله بن مسعود و من طرق جابر بن سمرة فی کتاب النص علی الأئمه الأثنی عشر بالامامة.[٣٦]