روش نگارنده به صورت بهره‌گیری از نظریات علامه حلی و دسته‌بندی و در نهایت، نتیجه‌گیری است. برای مثال، بعد از جمع‌آوریِ تمامی موارد برخورد علامه حلی با راویانی که در مذهب خود دچار ضعف و مشکل بوده‌اند، مبنای ایشان دربارة «فساد مذهبِ» راوی در خلاصة‌الاقوال کشف خواهد شد؛ هم‌چنین از ترجیح نظر یک رجالی بر نظریات دیگر رجالیان و عدم یافت تعارض، مبنای علامه مبنی بر ترجیح قول یک رجالی بر دیگر رجالیان در هنگام تعارض، کشف و فهمیده می‌شود.

مبانی رجالی علامه حلی

به طور کلی، مبانی رجالی علامه را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد:

الف) مبانی خاصّ رجالی: نظرات رجالیِ علامه بر مبانی و اصولی استوار است که در واقع، آن نظریات کاشف از مبانی است، از این رو، مبانی خاص رجالی علامه را می‌توان از لابه‌لای احکامی که دربارة راویان گوناگون نقل کرده است، کشف نمود. با چینش این موارد در کنار هم می‌توان به قانونی که به نوعی، مبنای علامه در خلاصة‌الاقوال است، دست یافت.

ب) مبنا در تعارض اقوال: مبانی علم رجال مانند سایر علوم، دارای اختلافات بسیاری است. گاه نظریاتِ اربابان رجال آن‌گونه مختلف می‌شود که به تناقض در توثیق و تضعیف راوی منجر می‌گردد. این تناقضات باعث سردرگمیِ مراجعه‌کنندگان به کتب رجال و حتی گاهی منجر به توقف در آن راوی می‌شود. صاحب خلاصةالاقوال نیز این مشکل را حس کرده بود. او در بسیاری از این موارد سعی می‌کند اختلافات را حل کرده و قول واحدی را بپذیرد؛ لذا گاهی نظر می‌دهد که به این راوی اعتماد دارد و گاه اعلام می‌دارد که نمی‌تواند به او اعتماد کند.

١. مبانی خاص رجالی

پس از جست‌وجو در اظهارنظرهای رجالیِ علامه، می‌توان مبانی ذیل را حاکم بر