تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٥٦ - موارد مصرف خمس

بنا بر اين خمس بر هر چيزى كه شخص كسب مى‌كند يا به غنيمت مى‌گيرد واجب مى‌شود. خمس يك ضرورت دفاعى است و به همين مناسبت قرآن آن را در ضمن آيات قتال آورده است. هم چنان كه انفاق در راه خدا و جهاد به مال را در ضمن بحث از جنگ و جهاد با نفس آورده بود.

وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى‌ وَ الْيَتامى‌ وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ‌ و بدانيد كه هر گاه چيزى به غنيمت گرفتيد، خمس آن از آن خدا و پيامبر و خويشاوندان و يتيمان و در راه ماندگان است.»

موارد مصرف خمس‌

هنگامى كه چيزى را به خدا نسبت مى‌دهند معلوم مى‌شود از تملك بشرى آزاد است اما تملك رسول اللَّه و خويشان و پيوستگان از جنبه شخصى آنها نيست بلكه از آن روى است كه آنان نماد/ ٦٢ رهبرى جامعه‌اند، اما يتيم كسى است كه پدرش مرده و او هنوز به سن تكليف نرسيده باشد و مسكين نيازمندى است كه نمى‌تواند ضروريات زندگى خود را فراهم سازد و ابن السبيل مسافرى است كه هزينه سفرش به پايان رسيده و در راه مانده است و براى رسيدن به مكان خود نيازمند مالى است.

از امام موساى كاظم (ع) روايت شده كه خمس در پنج چيز است: در غنايم (يعنى غنايم دار الحرب. بنا بر آنچه در ميان متأخرين مصطلح است) و آنچه از غواصى حاصل مى‌شود و از گنجها و معادن و دريا نوردى. از هر يك از اين پنج مورد خمس گرفته مى‌شود و آن را در مواردى كه خداوند مقرر فرموده صرف مى‌نمايند و چهار پنجم ديگر را ميان كسانى كه در جنگ شركت داشته‌اند يا صاحبان آنها تقسيم مى‌كنند.

خمس به شش قسمت مى‌شود. سهم خداى تعالى و سهم پيامبر (ص) و سهم امام عليه السلام اين سه در اين روزگاران متعلق به حضرت صاحب الامر