تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٦٣ - شروط پيروزى

رابعا: مغرور شدن به نيرويى كه در اختيار دارند.

خامسا: اعتماد بر شيطان و هوسها و اميال شيطانى.

كفار به فريب شيطان اعتماد مى‌كنند و منهزم مى‌شوند، زيرا شيطان آنان را فريفته و در صحنه پيكار رها كرده است تا خود را عرضه شمشيرهاى دشمن سازند. و نيز از آنان تبرى جسته و حال كه در نيرنگ خويش پيروز شده به دروغ مى‌گويد من از پروردگار جهانيان مى‌ترسم.

فرق است ميان غرور و توكّل. منافقان اين فرق را نمى‌شناسند و مى‌پندارند كه اعتماد بر دين صحيح و بر خدا چون اعتماد بر خرافات و سخنان شيطان است.

هرگز ... خداى پيروزمند حكيم به نيروى خود شوكت كفار را در هم مى‌شكند و به حكمت خود مؤمنان را پيروز مى‌گرداند.

شرح آيات

شروط پيروزى‌

[٤٥] نخستين شرط پيروزى تصميم بر پايدارى و ثبات است، آن هم در هر سختى و مشقتى كه پيش آيد. چنان كه حضرت على (ع) به محمد بن حنفيه به هنگامى كه پرچم نبرد جمل را به دست او مى‌سپرد سفارش فرمود كه

«اگر كوه‌ها از جاى بشوند تو از جاى مشو. دندانها به هم بفشار و سر به خدا بسپار و پاى در زمين بفشار/ ٧١ و چشم بر كرانه سپاه بگمار و بيم به خود راه مده كه پيروزى از سوى خداست». [٥] اما تصميم بر پايدارى نيازمند رشد و قوت اراده است و اين اراده قوى زمانى حاصل مى‌شود كه آدمى به ذكر خدا خو گرفته باشد. زيرا ذكر خدا آدمى را ملزم مى‌دارد كه اوامر حق تعالى را به اجرا در آورد و با وعده‌ها و وعيدهاى الهى و ثواب و عقاب او آشنا گردد. نعمتهاى خداوند را سپاس مى‌گويد و در پى رسيدن به‌