تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٢٩ - صدقه به اكراه

يا آنان را عذاب مى‌كند يا توبه‌شان را مى‌پذيرد و اين بر حسب علم اوست و بر مقتضاى حكمت بالغه اوست و به آنان كيفر يا پاداش خواهد داد.

شرح آيات

صدقه به اكراه‌

[١٠٣] صدقه بايد به رضا و رغبت و فقط براى تقرب به خدا پرداخت شود و انگيزه آن ايمان به خدا و روز جزا باشد. صدقه مالى، انفاق مال است از روى ايمان و تقوى. اما مردمى هستند كه خود صدقه را نمى‌پردازند بلكه بايد از ايشان گرفته شود. اينان همان گروهى هستند كه در آيه پيش از آنان ياد شد كه كردارهاى نيك خود را به اعمال ناپسند مى‌آميزند. از اين رو خداى تعالى پيامبرش را فرمان مى‌دهد (و به تبع آن همه رهبران اسلامى را) كه از اموال آنان صدقه بستاند حتى اگر پرداخت آن از روى رضا و رغبت نباشد. ولى هدف اين صدقه با هدف جزيه و ديگر اموالى كه مثلا براى قصاص مى‌پردازند فرق دارد هدف در اخذ اين صدقه دو چيز است

اولا: پاكيزه ساختن اموال ايشان و زدودن هر شهرت بد از ايشان است.

ثانيا: تزكيه نفوس آنهاست و پرورش آنهاست به مقتضاى كرم و بزرگوارى و خروج از سلول تنگ بخل و فرا بردن ايشان به سطح عطا و احساس مسئوليتهاى اجتماعى در برابر افراد اجتماع.

خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ بِها از داراييهاى آنان صدقه بستان تا آنان را پاك و منزه سازى.» البته اين فرمان به معنى آن نيست كه اموال ايشان را در حيطه تصرف در آورند، بلكه مقدارى محدود از آن چون خمس و زكات و ديگر حقوق اجتماعى كه براى گرفتن آنها ضوابط معينى وجود دارد.

از سوى ديگر اين گرفتن صدقه نبايد به گونه‌اى باشد كه براى آنان حرجى ايجاد كند و آنان را از طريق حق دور گرداند. از اين رو بايد با دعا در حق ايشان‌