تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٨ - زمينه كلى سوره

/ ٧

زمينه كلّى سوره‌

هشتمين سوره از سوره‌هاى قرآن، سوره انفال است، زيرا در آغاز آن سخن از «انفال» مى‌رود و نفل به معنى غنيمت است. در حديث آمده است كه «انفال» هر چيزى است كه بدون قتال از دار الحرب فرا چنگ آيد و هر زمينى است كه مردم آن بدون جنگ از آنجا بروند و فقها چنين زمينى را فى‌ء گويند. املاك پادشاهان هر گاه آن را غصب نكرده باشند و بيشه‌ها و نيزارها و درون خشكرودها و زمينهاى موات از اين زمره باشند.

مى‌توان انفال را به طور موجز چنين تعريف كرد: انفال هر چيزى است كه از ملكيت خصوصى آزاد مى‌شود و به ملكيت عمومى در مى‌آيد و در دست امام امت قرار مى‌گيرد. در عهد رسول خدا (ص) طبعا در دست آن حضرت قرار مى‌گرفت.

موضوع

آيه نخستين اين سوره در انفال است و آيه چهل و يكم در خمس غنايم/ ٨ و آيه شصت و ششم در حلال بودن استفاده از غنايم است.

در واقع همه اين سه آيه جمعا يك حكم را تشكيل مى‌دهند. زيرا واجب است كه غنايمى را كه لشكر مجاهد حاصل مى‌كند ميان همه رزمندگان تقسيم گردد اما پس از آنكه خمس آن را براى بيت المال جدا نموده باشند جز انفال هر گونه غنيمتى كه به دست آيد از آن بيت المال است يعنى از آن دولت است.

آيات ديگر سوره پيرامون صفات مؤمنان صادق است، چون تصديق آنها به عالم غيب. اينان رسالت را اجابت كردند هر چند اجابت آن مخالف ميل آنها بود يا با تنگ نظريهايشان وفق نمى‌داد، زيرا نمى‌خواستند خانه و كاشانه خويش بگذارند و