توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٦ - صنعت تقسيم

نزديك با هم متساوى هستند پس هريك از ايندو محتمل هستند كه به [عير] و [وتد] اشاره باشند، بنابراين بيت از امثله لف و نشر بوده نه تقسيم.

شارح گويد:

در گفته اين قائل نظر و اشكار داريم زيرا تساوى [هذا] و [ذا] را نمى‌پذيريم چه آنكه در حرف تنبيه ايماء و اشاره است به اينكه قرب در آن اقل بوده بطورى كه محتاج به تنبيه است بخلاف اسم اشاره‌اى كه از حرف تنبيه مجرّد است، بنابراين كلمه [هذا] براى اشاره به قريب يعنى [عير] بوده و [ذا] اشاره به اقرب يعنى [وتد] مى‌باشد و بايد توجّه داشت كه شايسته نيست امثال اينگونه از اعتبارات و ملاحظات را در عبارت ادباء و بلغاء مهمل گذاشت بلكه اساسا بلاغت چيزى غير از رعايت امثال اين قسم از دقائق و ملاحظات نيست.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: و بهذا القيد: يعنى قيد [على التّعيين‌].

قوله: و قد اهمله السّكاكى: ضمير در [اهمله‌] به قيد [على التّعيين‌] راجع است.

قوله: انّ التقسيم عنده: يعنى عند السّكاكى.

قوله: بل يذكر فيه ما لكل اليه: ضمير در [فيه‌] به لف و نشر راجع است.

قوله: حبل بالية: يعنى ريسمان كهنه.

متن‌

و منه الجمع مع التفريق و هو ان يدخل شيئان فى معنى و يفرق بين جهتى الادخال كقوله: