توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٠ - ملحقات به جناس

و مرق.

و ادباء در اينمقام به فرموده حقتعالى مثال زده‌اند:

أثاقلتم الى الارض ارضيتم بالحياة الدّنيا ( بخاك زمين دل بسته‌ايد آيا به زندگانى دنيا خشنود ميباشيد).

شاهد در دو كلمه [الارض‌] و [ارضيتم‌] است كه ادباء گفته‌اند بين آندو اشتقاق كبير ميباشد.

شارح مى‌گويد:

مخفى نماند كه [ارض‌] با [ارضيتم‌] بينشان اشتقاق كبير وجود ندارد زيرا همزه در [ارضيتم‌] اصلى نبوده بلكه براى استفهام است بخلاف همزه [ارض‌] كه اصلى است، پس ايندو كلمه در حروف اصلى با هم متّفق نمى‌باشند.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: نحو قوله تعالى‌ فاقم وجهك للدّين القيّم‌ : آيه (٤٣) از سوره روم.

قوله: عند الاستغناء عنه: ضمير در [عنه‌] به [تأويل بعيد] راجع است.

قوله: انّى لعملكم من القالين‌ : آيه (١٦٨) از سوره شعراء.

قوله: و الثّانى من القلى: كلمه [قلى‌] بفتح قاف و سكون لام يعنى بغض.

قوله: و قد مثلو فى هذا المقام: يعنى مقام شبيه به‌