توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١ - صنعت مقابله

همان رحمت ميباشد پس در آيه شريفه دو معنا يعنى شدّت و رحمت مقابل هم قرار داده شده كه يكى از ايندو يعنى رحمت بمعناى مقابل ديگرى كه لين باشد تعلّق داشته و نحوه تعلّق، تعلّق سببيّت و مسببيّت ميباشد يعنى رحمت مسبّب است از لين.

قوله: عن اللّين الّذى هو ضدّ الشدّة: اهل فن در تعريف لين گفته‌اند:

لين عبارتست از صفتى كه مقتضى امكان و صحّت فرورفتگى به باطن و نفوذ در آن را داشته باشد.

و شدّت عبارتست از صفت مخالف آن.

قوله: يا سلم: مناداى مرخّم است و اصل آن يا سلمى بوده.

قوله: الّا انّه قد عبّر عنه: ضمير در [انّه‌] به شاعر و در [عنه‌] به ظهور المشيب راجع است.

قوله: بالتفسير الّذى سبق: مقصود جمع بين دو معناى متقابل است و لو اجمالا.

قوله: و ان جمله السّكاكى الخ: ضمير منصوبى در [جعله‌] به ما يختص باسم المقابلة راجع است.

قوله: لانّه جمع بين معنيين الخ: ضمير در [لانّه‌] به طباق راجع است.

متن‌

و المراد بالتّوافق خلاف التّقابل نحو:

فليضحكوا قليلا و ليبكوا كثيرا .

و نحو قوله: