توضيح المباني في شرح مختصر المعاني
(١)
فن سوم در علم بديع
٤ ص
(٢)
تعريف علم بديع
٤ ص
(٣)
شرح وجوه معنوى محسنه در كلام
٨ ص
(٤)
صنعت مطابقه(تضاد)
٨ ص
(٥)
اقسام مطابقه
١٣ ص
(٦)
ملحقات به طباق و ايهام التضاد
١٨ ص
(٧)
صنعت مقابله
٢٠ ص
(٨)
مقصود از توافق
٢٣ ص
(٩)
اعتبار قيد زائد در تعريف مقابله از نظر سكاكى
٢٨ ص
(١٠)
صنعت مراعات نظير
٣١ ص
(١١)
صنعت تشابه الاطرف و شرح آن
٣٢ ص
(١٢)
صنعت ايهام التناسب
٣٣ ص
(١٣)
صنعت ارصاد
٣٦ ص
(١٤)
صنعت مشاكله
٤٢ ص
(١٥)
صنعت مزاوجه
٤٧ ص
(١٦)
صنعت عكس و انحاء آن
٥١ ص
(١٧)
صنعت رجوع
٥٤ ص
(١٨)
صنعت توريه(ايهام)
٥٧ ص
(١٩)
صنعت استخدام
٦٠ ص
(٢٠)
صنعت لف و نشر
٦٤ ص
(٢١)
تقسيم لف و نشر مفصل
٦٥ ص
(٢٢)
مثال لف و نشر مجمل
٦٧ ص
(٢٣)
صنعت جمع
٧٠ ص
(٢٤)
صنعت تفريق
٧٢ ص
(٢٥)
صنعت تقسيم
٧٤ ص
(٢٦)
صنعت جمع با تفريق
٧٧ ص
(٢٧)
صنعت جمع با تقسيم
٧٩ ص
(٢٨)
صنعت جمع با تفريق و تقسيم
٨٣ ص
(٢٩)
ذكر دو معناى ديگر براى تقسيم
٨٨ ص
(٣٠)
صنعت تجريد
٩٢ ص
(٣١)
اقسام تجريد در قالب مثال
٩٢ ص
(٣٢)
مقاله شارح
١٠١ ص
(٣٣)
صنعت مبالغه مقبول
١٠٥ ص
(٣٤)
تفسير مبالغه
١٠٥ ص
(٣٥)
اقسام مبالغه
١٠٥ ص
(٣٦)
اقسام غلو مقبول
١١١ ص
(٣٧)
صنعت مذهب كلامى
١١٩ ص
(٣٨)
صنعت حسن تعليل
١٢٤ ص
(٣٩)
اقسام چهارگانه حسن تعليل
١٢٨ ص
(٤٠)
اعتراض به مصنف
١٣٤ ص
(٤١)
كلام قيل و انتقاد شارح بآن
١٣٥ ص
(٤٢)
پارهاى از ملحقات به حسن تعليل
١٣٦ ص
(٤٣)
صنعت تفريع
١٣٩ ص
(٤٤)
صنعت تأكيد مدح شبيه به ذم
١٤٣ ص
(٤٥)
وجه حصول تأكيد در اينقسم از وجوه معنوى
١٤٥ ص
(٤٦)
قسم ديگر براى تأكيد مدح شبيه به ذم
١٥٢ ص
(٤٧)
صنعت تأكيد ذم شبيه بمدح
١٥٥ ص
(٤٨)
صنعت استتباع
١٥٧ ص
(٤٩)
صنعت ادماج
١٦٠ ص
(٥٠)
صنعت توجيه
١٦٣ ص
(٥١)
صنعت هزل
١٦٧ ص
(٥٢)
صنعت هزلى كه از آن جد مراد مىباشد
١٦٨ ص
(٥٣)
صنعت تجاهل العارف
١٦٨ ص
(٥٤)
صنعت القول بالموجب
١٧٢ ص
(٥٥)
صنعت اطراد
١٧٥ ص
(٥٦)
صنعت جناس
١٧٨ ص
(٥٧)
جناس تام و اقسام آن
١٧٩ ص
(٥٨)
جناس محرف
١٨٧ ص
(٥٩)
جناس ناقص
١٩١ ص
(٦٠)
جناس مطرف
١٩٢ ص
(٦١)
جناس مذيل
١٩٤ ص
(٦٢)
جناس مضارع و اقسام آن
١٩٨ ص
(٦٣)
جناس لاحق و اقسام آن
١٩٩ ص
(٦٤)
جناس قلب
٢٠٣ ص
(٦٥)
تقسيم جناس قلب
٢٠٤ ص
(٦٦)
جناس قلب مجنح
٢٠٥ ص
(٦٧)
جناس مزدوج و مكرر و مردد
٢٠٥ ص
(٦٨)
ملحقات به جناس
٢٠٨ ص
(٦٩)
صنعت رد العجز على الصدر
٢١٢ ص
(٧٠)
رد العجز على الصدر در نظم و اقسام آن
٢١٧ ص
(٧١)
اقسام رد العجز على الصدر در نظم بصورت مثال
٢١٨ ص
(٧٢)
صنعت سجع
٢٣٤ ص
(٧٣)
اقسام سجع
٢٣٥ ص
(٧٤)
مراتب سجع از نظر حسن و عدم آن
٢٤١ ص
(٧٥)
بناء اسجاع بر سكون
٢٤٣ ص
(٧٦)
گفتارى از مصنف
٢٤٥ ص
(٧٧)
گفتارى ديگر از برخى ادباء
٢٤٦ ص
(٧٨)
مورد اطلاق سجع
٢٤٧ ص
(٧٩)
تشطير و اطلاق سجع بر آن
٢٤٨ ص
(٨٠)
صنعت موازنه
٢٥٣ ص
(٨١)
مماثله و شرح آن
٢٥٤ ص
(٨٢)
صنعت قلب
٢٥٨ ص
(٨٣)
صنعت تشريع
٢٦١ ص
(٨٤)
شرح قافيه از نظر ادباء
٢٦٣ ص
(٨٥)
توشيح از نظر ادباء
٢٦٥ ص
(٨٦)
بحور مختلف الاركان و شرح آنها
٢٦٧ ص
(٨٧)
مثال بناء بر اكثر از دو قافيه
٢٦٩ ص
(٨٨)
صنعت لزوم ما لا يلزم
٢٧٢ ص
(٨٩)
شرط تحقق يافتن حسن بواسطه صنايع لفظى
٢٧٧ ص
(٩٠)
خاتمه در سرقات شعريه و آنچه ملحق بآن بوده و غير آنها
٢٨٣ ص
(٩١)
انواع سرقت و اخذ
٢٩٣ ص
(٩٢)
اقسام المام و سلخ
٣٠٩ ص
(٩٣)
اقسام ديگر اخذ و سرقت
٣١٧ ص
(٩٤)
اخذ و سرقت غير ظاهر و انواع آن
٣١٨ ص
(٩٥)
فرد ديگر از اخذ و سرقت غير ظاهر
٣٢٥ ص
(٩٦)
مقاله برخى از ادباء و انتقاد شارح بآن
٣٢٨ ص
(٩٧)
ملحقات به سرقات شعرى
٣٣٦ ص
(٩٨)
اقتباس و امثله آن
٣٣٧ ص
(٩٩)
تقسيم اقتباس
٣٤١ ص
(١٠٠)
تضمين و شرح آن
٣٤٤ ص
(١٠١)
بهترين نوع تضمين
٣٤٨ ص
(١٠٢)
عقد و شرح آن
٣٥٢ ص
(١٠٣)
حل و شرح آن
٣٥٤ ص
(١٠٤)
تلميح و شرح آن
٣٥٧ ص
(١٠٥)
فصل در شرح حسن ابتداء و تخلص و انتهاء
٣٦٢ ص
(١٠٦)
ابتداء و شرح آن
٣٦٦ ص
(١٠٧)
تخلص و شرح آن
٣٧١ ص
(١٠٨)
اقتضاب و شرح آن
٣٧٤ ص
(١٠٩)
اقتضابى كه قريب به تخلص است
٣٧٧ ص
(١١٠)
افراد و مصاديق اقتضاب
٣٧٨ ص
(١١١)
انتهاء و شرح آن
٣٨٣ ص
(١١٢)
بهترين نوع انتهاء
٣٨٦ ص
(١١٣)
خاتمه كتاب
٣٨٩ ص
 
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٧ - اقسام تجريد در قالب مثال

اين بيت از امثله التفات از تكلّم به غيبت است چه آنكه در صدر بيت شاعر از ضمير متكلّم استفاده كرده ولى در پايان از خود به اسم ظاهر يعنى [كريم‌] كه در حكم ضمير غائب است تعبير نموده.

جواب‌

اينمعنا را قبول داريم ولى با تجربه منافى نيست و جمع آنها با هم امكان‌پذير نيست.

سپس مصنّف مى‌گويد:

برخى از ادباء گفته‌اند: تقدير كلام در بيت مذكور [او يموت منّى كريم‌] مى‌باشد.

شارح گويد:

بنابراين بيت ياد شده از قبيل: لى من فلان صديق حميم بوده و قسم ديگرى محسوب نميشود.

مصنّف گويد:

در گفته مذكور مناقشه و اشكال داريم.

شارح گويد:

وجه اشكال اينستكه بدون نياز به چنين تقديرى تجريد حاصل بوده و معنا تمام و كامل است.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: بدون توسّط حرف: بلكه منتزع را آورده بطورى كه به قرائن حاليّه ميتوان انتزاع را از آن فهميد بدون اينكه كوچكترين نيازى به‌