توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨ - صنعت مطابقه(تضاد)

يا دو فعل باشند مثل:

يحيى و يميت‌ .

يا دو حرف محسوب شوند نظير:

لها ما كسبت و عليها ما اكتسبت‌ .

يا دو لفظ از دو نوع باشند مانند:

او من كان ميّتا فاحييناه‌ .

شرح وجوه معنوى محسنه در كلام‌

شارح گويد:

مصنّف وجوه معنوى را از اينرو بر وجوه لفظى مقدّم كرد كه مقصود اصلى و غرض اوّلى معانى بوده و الفاظ توابع و قوالب براى آنها محسوب ميشوند.

و بهرتقدير وجوه معنوى صنايع مختلفى بوده كه در ذيل بآنها اشاره مى‌كنيم:

صنعت مطابقه (تضاد)

از جمله آنها صنعت مطابقه بوده كه بآن طباق و تضاد نيز ميگويند و آن عبارتست از اينكه بين دو معنائى كه اجمالا تضاد و تقابل است جمع كنند يعنى تقابل و تنافى بين آنها لازم نيست در تمام صور باشد بلكه در برخى از موارد هم كه باشد كافى است اعم از آنكه تقابل و تضاد حقيقى بوده يا اعتبارى باشد و نيز فرقى نيست بين اينكه تقابل، تقابل تضاد بوده يا تقابل ايجاب و سلب و يا تقابل عدم و ملكه يا تقابل تضايف و يا مشابه‌