توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٥٨ - تلميح و شرح آن
بدون اينكه هيچيك از اين امور را صريحا در كلام ذكر نمايد، بنابراين تلميح يا در نظم بوده و يا در نثر ميباشد و مشاراليه در هريك از ايندو يا قصّه بوده و يا شعر و يا ضرب المثل ميباشد و بدين ترتيب اقسام تلميح ششتا است بدين شرح:
١- تلميح در نظم و مشاراليه آن در قصّه باشد.
٢- تلميح در نظم و مشاراليه آن شعر ديگرى باشد.
٣- تلميح در نظم و مشاراليه آن ضربالمثل باشد.
٤- تلميح در نثر و مشاراليه آن قصّه باشد.
٥- تلميح در نثر و مشاراليه در آن شعر ديگرى باشد.
٦- تلميح در نثر و مشاراليه در آن ضربالمثل باشد.
مصنّف تنها دو مثال از امثله ششگانه را در متن ذكر نموده و چهارتاى ديگر را ترك كرده است يعنى تلميح در نثر را كه سه مثال دارد بطور كلّى نياورده و يك مثال از امثله سهگانه تلميح در نظم يعنى مثاليكه مشاراليهش ضربالمثل باشد را نيز ذكر نكرده است.
مثال
مثال تلميحى كه در نظم بوده و مشاراليهش قصّه باشد هم چون قول ابو تمام:
|
فواللّه ما ادرى أاحلام نائم |
الّمت بنا ام كان فى الرّكب يوشع |