سوء استفاده‌ای است از یک استعداد کمالی بشری . آنچه کمال است قدرت بر استتار و رازداری و مکتوم نگه داشتن عقیده و فکر و احساسات درونی است ، این در ذات خود کمال است و عیبی ندارد ، در همه ظروف و احوال مقتضی‌ نیست که آدمی عقیده خود را ظاهر کند زیرا ممکن است دیگران استعداد پذیرفتن آن را نداشته باشند یا آنها سوء نیت داشته باشند و موجب‌ مزاحمت صاحب عقیده را فراهم کنند ، و همچنین مقتضی نیست که آدمی در همه جا احساسات خود را آشکار کند . از آداب معاشرت این است که اگر انسان غم و غصه‌ای دارد آن را از چهره خود ظاهر نسازد و موجب ملال خاطر دیگران نگردد . آن چیزی که نقص است و نام نفاق و دورویی دارد این است‌ که آدمی از همین قدرت و استعداد خود برای فریب دادن و گمراه ساختن و گول زدن دیگران استفاده کند . پس نفاق و دورویی در عین این که از مختصات انسان است کمال انسانی نیست بلکه یک نوع سوء استفاده از یک‌ استعداد انسانی است . متاسفانه بسیاری از مردم دچار این اشتباه هستند ، نفاق و دورویی و مکر و خدعه را یک امتیاز برای خود می‌شمارند و به آن نام " زرنگی " می‌دهند ، صداقت و صراحت و یک رویی را از کم شعوری می‌شمارند ، گمان می‌کنند که‌ با مکر و خدعه و نفاق بهتر می‌توان با عوامل حیات هماهنگی کرد و پیش‌ رفت ، غافل از اینکه طبع عالم بر درستی و صداقت است ، آن کس که با خدا مکر کند خداوند فوق همه مکر کنندگان است . قرآن کریم همواره از راستی و صداقت و صراحت دم می‌زند و با ندای بلند می‌فرماید که مکر و نیرنگ و نفاق با همه پیشرفتهای موقت محکوم به شکست خوردن