پیشروان قافله بشریت بیشتر توجه خود را به رفع نواقص روحی و معنوی‌ معطوف کرده اند ، چون می‌دانند که نواقص مادی را خود مردم خوب درک‌ می‌کنند و در این ناحیه چندان احتیاجی به تنبه و تذکر و بیداری نیست . خداوند متعال در قرآن کریم آنجا که می‌خواهد نعمتهای خود را نسبت به‌ بنده صالح خود حضرت محمد بن عبدالله صلی الله علیه و آله بر شمارد همه‌ قسمتها چه مادی و چه معنوی را ذکر می‌کند ، هم رفع فقرهای مادی را ذکر می‌کند و هم رفع فقرهای معنوی را ، می‌فرماید : " مگر نه این است که تو یتیم و بی پناه بودی و خداوند تو را در پناه خود گرفت ؟ مگر نه این است‌ که تو گمراه بودی و خداوند تو را با نور خویش هدایت کرد ؟ مگر نه این‌ است که تو فقیر بودی و خداوند تو را با مال و خواسته فراوان بی نیاز کرد ؟ پس یتیمان و بی پناهان را زیر دست قرار نده و آنها را پناه بده ، و هم سائلان و فقیران را از خود مران و نعمتهای پروردگار را بازگو کن " . علی علیه السلام می‌فرماید : یکی از بلاها و بدبختیها فقر مالی است و از فقر بالاتر و سخت تر بیماری تن است که آدمی علیل و مریض بوده باشد ، و از بیماری تن سخت تر و بدتر بیماری روح و روان است که آدمی گرفتار امراض روحی بوده باشد ، مبتلا به عجب و خود پسندی یا حسادت یا عناد و لجاج یا بخل و خست و نظر تنگی یا ترس و جبانی و امثال اینها بوده باشد . هر کسی که به دیگری کمکی بنماید یک نوع حقی به عهده او پیدا می‌کند ، مقدار و اندازه آن حق تابع مقدار و میزان ارزش کمکی است که کرده است . بالاترین حقی که کسی بر کس دیگر پیدا