خود حساب بکشید قبل از آنکه از نفس شما حساب بکشند " . مگر در جهان‌ دیگر تنها از ریاضت کشان و ارباب سیر و سلوک حساب می‌کشند ؟ ! نه ، از همه مردم حساب می‌کشند . پس هر کس که ذره‌ای ایمان به عدالت حق و روز جزا و تأثیر اعمال در سرنوشت و سرانجام دارد باید از نفس خود مراقبت‌ کند و آن را وانگذارد و از آن حساب بکشد . یکی از بزرگترین علمای اخلاق‌ اسلامی می‌گوید : " بزرگان و گذشتگان صالح ما را عقیده بر آن بود که هر کس اهل محاسبه‌ نفس نیست یا اصلا به جهان دیگر ایمان ندارد و یا آنکه عقل سلیم ندارد و الا چگونه می‌شود کسی ایمان و اعتقاد داشته باشد به اصلی که قرآن می‌گوید اگر به وزن ذره‌ای انسان عمل نیک یا عمل بد داشته باشد در آن جهان آن عمل‌ را می‌بیند و به آن ملحق می‌شود و در عین حال بی حساب کالای عمل را پیش‌ بفرستد و نفهمد چه کرده و چه می‌کند ؟ " پس ما اگر از نظر شرع و دین به این دستور بنگریم می‌بینیم که عمل‌ مراقبت و محاسبه نفس اختصاص به اشخاص معین و طبقه معین ندارد ، و اگر هم تنها از نظر عقل بنگریم باز می‌بینیم چنین است یعنی می‌بینیم وظیفه‌ محاسبه نفس یک وظیفه عمومی است . اساسا عمل حساب کشیدن از خود قبل از آنکه یک وظیفه شرعی و دینی باشد یک وظیفه عقلانی و همگانی است . یک‌ نفر دانشجو باید توجه به اعمال خود داشته باشد و از خود حساب بکشد و ببیند آیا درسهای خود را خوب حاضر کرده و از وقت خود خوب استفاده کرده‌ و می‌تواند از عهده امتحانات بر آید یا نه ؟ . یک نفر سیاستمدار که‌ احیانا در کار خود پیشرفتی نمی‌بیند و یا در موردی شکست می‌خورد .