می‌پندارند که همینکه مملوک کسی دیگر نبودند و به اصطلاح زر خرید نبودند دیگر آنها آزاده‌اند ، دیگر نمی‌دانند هزار نکته باریک تر از مو اینجاست‌ ، نمی‌دانند اسارت و بندگی هزار نوع و هزار شکل دارد ، نمی‌دانند که بندگی‌ طمع و آز هم بندگی است ، اسارت در قید عادات جاهلانه هم بندگی است ، پول پرستی هم بندگی است :

بیتی از عنصری بیارم کز وی

خوبتر و نغزتر رقم نتوان کرد

دانش و آزادگی و دین و مروت

اینهمه را بنده درم نتوان کرد

یوسف صدیق سالها نام بردگی داشت ، یعنی در بازار خرید و فروش کالاها خرید و فروش می‌شد ، مانند یک کالای بی جان دست به دست می‌گشت ، از زیر دست این خارج می‌شد و زیر دست دیگری قرار می‌گرفت ، از این خانه به آن‌ خانه منتقل می‌شد ، مالک هیچ چیز نبود ، حتی غذایی که می‌خورد و یا جامه‌ای‌ که می‌پوشید از آن اربابان بود ، اگر کار می‌کرد و محصولی از دسترنج خود تهیه می‌کرد باز هم متعلق به خودش نبود زیرا بنده و برده هر چه کسب‌ می‌کند به ارباب تعلق می‌گیرد . یوسف از نظر جسمانی کاملا برده بود ، ولی همین یوسف ثابت کرد که‌ آقاتر و آزادتر از او در همه کشور مصر وجود ندارد ، محبوب و معشوق یکی‌ از زیباترین زنان مصر واقع شد و همان یوسف غلام و برده جواب رد به آن زن‌ زیبای جوان متشخص داد ، گفت در عین اینکه از لحاظ قانون مالکیت ، تن‌ من برده شماست روحم آزاد است ، بنده شهوت و هوا نیستم : " غیر حق را من عدم انگاشتم " ، من فقط بنده یک حقیقت می‌باشم و روحم در مقابل یک‌ فرمان خاضع است و